Het is niet omdat onze koningskinderen het zo zouden schrijven, dat ze het ook zo bedoelen, meneer of mevrouw de ondertitelaar.

Er zijn nieuwe internationale normen wb het gebruik van aanhalingstekens. Onder andere Het Nieuwsblad en De Standaard starten maandag met de implementatie ervan. Maar wij moeten niet zo lang wachten. De ingreep houdt ook geen grote verandering in ten opzichte van onze aanpak nu.

Het komt er op neer dat dubbele aanhalingstekens volledig uit het beeldverdwijnen. Dus ook als het gaat om citaten of stukjes liedjestekst.

Ook bij De Standaard Online gebruikt men uitsluitend nog enkele aanhalingstekens, probleem is wel dat ze ook links naar buitenlandse berichtgeving op hun site weergeven, aangeleverd door andere media (vb Le Monde), met andere regels en dus andere aanhalingstekens... Wie trouwens voluit voor enkele aanhalingstekens wil gaan en berichten overneemt van Belga, heeft met hetzelfde probleem te kampen.

De gedrukte versie van De Morgen hanteert nogal een vreemde uniformiteit. Enkele aanhalingstekens in titels, uitvergrote quotes en begeleidende teksten bij foto's, dubbele tekens in de artikels zelf. De onlinekrant volgt, net als vrtnieuws.net, dan weer de goeie (?) ouwe regels, met voornamelijk dubbele 'haakjes'.

Fascinerend toch, hoe dingen kunnen evolueren zonder dat iemand echt kan uitleggen waarom.

Bij de Nederlandse Taalunie zeggen ze het zo:

Vroeger werden om letterlijk te citeren meestal dubbele aanhalingstekens gebruikt, en enkele aanhalingstekens in een beperkt aantal andere gevallen. Tegenwoordig is het gebruik van enkele aanhalingstekens in alle functies in opmars. Wij raden aan om consequent een van de gangbare systemen te volgen.

Maw: enkel mag dus overal en altijd, het wordt op dit ogenblik zelfs aangeraden al kan niemand u er toe verplichten: als u de dubbele variant maar hardnekkig genoeg volhoudt, wordt die ooit wel weer tot de gangbare systemen gerekend.

PS:

aan·ha·lings·te·ken (het ~)

1 elk van beide leestekens die dienen om geciteerde woorden van die van de schrijver zelf te onderscheiden, of die aangeven dat de gemarkeerde woorden niet letterlijk opgevat dienen te worden

2 teken dat dient om een woord of getal op een lagere plaats in dezelfde kolom te herhalen

Wat gedaan in het geval van de tweede betekenis?

Beste lezers, toevallige voorbijganger, trouwe bezoekers, eenmalige commentator, iedereen die interesse heeft in taal,

Ergens in juli vorig jaar zijn Esther en ik er mee gestopt. Het veld met taalkoeien werd leeg en enkele trouwe lezers hebben getoond dat ze ons zouden missen. Dat deed ons veel plezier en met een voldaan gevoel hebben we er toen een punt achter gezet.

Esther en ik zijn dan voor een half jaar naar Berlijn getrokken. Daar hoor je niet zo veel Nederlands en eigenlijk was dat ook een belangrijke reden om te stoppen met Taalkoeien. Een andere reden was dat het nogal veel werk begon te worden en vooral voor mij, Tom, niet meer zo spontaan gebeurde.

Maar na een tijdje begonnen Esther en ik weer taalkoeien te spotten. Heel gewoon was dat, af en toe zeiden we “he kijk, dat is een taalkoe” en daar bleef het dan bij. Na een tijdje hadden we er echt weer plezier in om taalkoeien te spotten en tijdens een kort bezoek hier aan België had ik alweer een heleboel taalkoeien bij elkaar gesprokkeld.

Het idee om opnieuw met taalkoeien te beginnen ontstond. Maar deze keer pakken we het anders aan. Verwacht zeker niet elke dag een nieuwe taalkoe: in plaats van kwantiteit gaan we nu voor kwaliteit. Bovendien mag je je af en toe verwachten aan een heuse tekst die een bepaalde taalkoe wat dieper uitspit. Misschien iets minder toegankelijk voor de toevallige voorbijganger, maar dat is niet erg: het is iets dat Esther en mij interesseert, en dat is het belangrijkste.

Bij deze verklaar ik Taalkoeien dan ook opnieuw voor geopend!

Verse taalkoeien vanaf morgen,

Tom

http://taalkoeien.wordpress.com

klam·boe (de ~ (m.), ~s)

1 muskietennet om een bed

Van Dale is goed voor u! 

"De fictie is uiteraard verzonnen, maar de omkadering is wel realiteit. (...) Geloofwaardigheid is belangrijker dan correct taalgebruik."

Ajee gelaajk.

Wie buiten wil, hoeft morgen geen sjaal om te slaan. Bij 22 graden is zelfs een frisse neus halen wat optimistisch gedacht. Maar daarna gaat het helaas steil bergaf met norse windvlagen en onberekenbare buien. Daarna is het onbestendig weer zoals dat hoort als de kastanjes vallen.

of

En dan nu op een drafje het weer. Vannacht worden de weerplooien gladgestreken. In de ochtend klimt het kwik volleerd naar de 22 graden. Weinig wind, ideaal dus voor een drankje in de buitenlucht. Daarna is het truitjes aan en oortjes bedekt.

en

De nieuwslezer gebruikt ook woorden als 'zwerk' voor lucht en 'plukken' voor wolken. ,,Het is de opvoedende taak van de VRT om het Nederlands gevarieerd te houden'', lacht De Vos.

Lukas De Vos for president! Ze zoeken er trouwens één, bij de VRT.

Meisjes randden 14-jarige scholiere aan in Parijs (De Standaard)

Ik dacht dat een scholiere niet bestond, net zo min als een "vrijgezelle" (dixit Temptation Island), maar de Woordenlijst Nederlandse Taal geeft me ongelijk. Het woord "adoloscente" (ofte de aanduiding van een vrouwelijke adoloscent) mag verbazingwekkend genoeg dan weer niet gebruikt worden als zelfstandig naamwoord.

In Het Laatste Nieuws spreekt men overigens zelfs van "daderessen", *kuch*. Dat klinkt niet, een vrouwelijke tiener noem je ook geen "tieneres".

Maar als scholiere wel mag, waarom "adoloscente" of "daderes" dan niet? Waarop baseert ons taalgevoel -en dat van een doorslaggevende taalcommissie- zich alvorens we oordelen of "iets niet klinkt"?

Hallo, Ruud Hendrickx?

(wordt vervolgd ...)

Iemand een idee welke de juiste is?

Een clauskop is een sprekersaanduiding, vaak gebruikt in scripts of uitgeschreven interviews om de verschillende sprekers van elkaar te onderscheiden. Ziehier de clauskoppen ANN VAN ELSEN, KELLY PFAFF en CATHERINE VAN EYLEN in vol ornaat, om niet te zeggen: naakt (gefopt, googleviezerikken!) te bewonderen!

Wat ik me dan plots afvraag: non-verbale communicatie zoals (lacht), (lacht niét), (schatert het uit), (bloost), (fluistert), (glundert), (knipoogt), (gaapt), (peutert in neus) … zou dat ook een naam hebben? In een scenario wel (regie-aanwijzingen, ha!) maar in een interview?

HEXAKOSIOIHEXEKONTAHEXAFOBIE

Angst voor het getal 666 (o:

Maar wist u dat het principe van een verticale warme luchtstroom, vaak gebruikt aan de ingang van warenhuizen, óók een naam heeft? Een “luchtdeur” heet zoiets en het dient net als een tochtdeur om, jawel, tocht tegen te gaan. Het nadeel van een tochtdeur is echter dat ze vervaarlijk kan open- of dichtklappen door … tocht, veroorzaakt door een andere geopende deur. En dus is iemand ooit op het geniale idee gekomen om de vijand met de eigen middelen te bestrijden. Tocht verhinderen door "tegentocht" als het ware. Dat de klant zich bij het passeren van zo’n luchtdeur een weggeblazen hoedje schrikt, daar werd blijkbaar niet aan gedacht. Akkoord, 't is wel praktisch bij regenweer.

Volgende keer onderhouden wij u in de categorie “Lou leert!” over het fenomeen “groene golf”. Iemand?

Hoe ik daar zo op kom? Mijn ouders waren tijdens de kindertijd van mijn broers en mezelf behoorlijk inventief wat betreft “vertellen”. Zelf verzonnen verhaaltjes, dat kregen wij te horen en niet de voorgekauwde stuff van de heren Grimm of Andersen. Maar "Sneeuwwitje" was de uitzondering. ’t Is te zeggen: "Sneeuwwitje" hebben we ettelijke malen te horen gekregen, niet in het gewoon Nederlands, maar in de versie waarvan sprake.

Dat hebben we te danken aan een uitzending op Radio 3, zo’n dertig jaar geleden. Daarin vertelde een inwoner van Java het sprookje in “zijn taal” en dat heeft mijn vader toen opgenomen. Hij was er gelijk helemaal weg van en dus vertelde hij het op identieke wijze na aan zijn ukjes. Tot vandaag ontgaat hem op een onbewaakt moment nog een quote à la “Sneeuwwitje al twee dagen toot, nog niet stink” of “pitjeplok hier, pitjeplok taar”.

Dat bandje dus, danig op de proef gesteld door tijd, stof en een aanzienlijk aantal draaibeurten, hebben vader en zoon van’t weekend eens opgesnord om de inhoud ervan van een gewisse dood te redden, alvorens de tand des tijds zich er te goed aan zou hebben gedaan. Lewisiana proudly presents, veilig en wel opgeborgen voor het nageslacht en iedereen die het horen wil: “Sneeuwwitje en te false meprouw”. (5,7 MB)

Geen idee of dit soort populariteitslijstjes de meest logische oplossing zal bieden, maar altijd leuk om je mening te geven (... en achteraf te foeteren dat ze alwéér over het hoofd werd gezien ...)

(via)

Kan je mensen recupereren? Laten we dan alvast beginnen met Karel Appel. En wie doet er den bompa vandaag naar het containerpark?

Is dat eigenlijk bij wijze van rebellie dat de hedendaagse kutjeugd alles - op weliswaar consequente wijze - flagrant fout gaan neerpennen of typen?

Omdat wij van Lewisiana (indien bij volle bewustzijn) toch een opleiding Lal- & Tetterkunde volgen, ziehier een poging tot antwoord.

Rebellie is het wellicht niet. Een generatie die is opgegroeid met e-mail/chat/sms, doet dit eerder onbewust. Een foutief taalgebruik ofte het niet naleven van het Standaardnederlands (in Vlaanderen: VRT-Nederlands) is voor hen vanzelfsprekend geworden. Cliché André: e-mail en GSM hebben communicatie de afgelopen jaren enorm vergemakkelijkt, maar dat heeft ook als gevolg gehad dat er een enorme vervaging is opgetreden tussen gesproken en geschreven taal. Oudere generaties weten gelukkig nog wel wat Standaardnederlands inhoudt, maar passen het gemakshalve toch ook niet altijd toe. De jongste generatie wéét gewoon niet beter. Hun dagelijkse (gesproken) taalgebruik wordt dermate frequent gebruikt, dat het dominant wordt, ook in hun schrijfsels.
Dat bewijst ook de neiging tot code switching: dertigers, veertigers en ouderen zullen hun taal spontaan aanpassen, afhankelijk van de context of de situatie waarin ze zich bevinden. Bij officiële gelegenheden (een huwelijksceremonie) gebruikt men (een vorm van) standaardtaal, in intieme kring (op café) zal men sneller teruggrijpen naar een regio- of dialect. Tieners en sommige twintigers hebben het opvallend moeilijker om die knop om te draaien, ten nadele van het Standaardnederlands. Onlangs pakte De Morgen nog uit met dit mooie voorbeeldje.

De evolutie naar het “eigen maken” van spreektaal, mag je gerust heel letterlijk nemen. Behalve het schrijven van fontisch schrift for dummies (over de verengelsing van het Nederlands hebben we het een andere keer), worden ook vaak interpunctie en hoofdetters weggelaten, allemaal om de individualiteit van de “auteur” te benadrukken.

Eigenlijk is dit probleem dus te kaderen in een groter geheel, met name de evolutie van de standaardisering van het Nederlands. Het Nederlands is dan wel de standaardtaal in Vlaanderen (wettelijk pas sinds 1970 alstublieft), dominant is ze alles behalve. Dat hoeft ook geen probleem te zijn, zolang ze maar overleeft. En om te overleven moet ze voldoende en correct gebruikt worden.

Dat de audiovisuele media in Vlaanderen – de VRT-nieuwsdienst is een buitenbeentje - dat niet consequent doen, is in dat opzicht niet bepaald een geruststellende gedachte. Het Brabantse regiolect in de één-soap "Thuis" (zie hier over het Poldernederlands) is uiteraard herkenbaarder dan het AN, maar tegelijk een stap in de verkeerde richting om Standaardnederlands bij de chat- en smsjonkies te promoten. Zwijg ik nog over Big Brother, Temptation Island, De Leeuw in Vlaanderen ...

Anderzijds: het streefdoel mag ook niet zijn om -zoals Roos Van Acker- allemaal, altijd en in alle omstandigheden standaardtaal te spreken, want regio- en dialecten zijn eveneens een rijkdom en mogen evenmin verdwijnen.

Zechtakikketugezechtep.

(En ja, ik vind dat zeer interessante materie...)

Misschien interessante materie voor een scriptie, ooit. “Waarom we niet schrijven wat we zeggen en andersom.” Het leven zou veel aangenamer zijn, zeg ik u.

- Update -

Geachte heer,

Hoewel we het in België niet zouden verwachten, is de voorkeursuitspraak volgens Van Dale inderdaad die met de klemtoon op de tweede lettergreep. De eerste lettergreep beklemtonen, is een kenmerk van Belgisch Nederlands. Wij zeggen ook meestal NIEUWjaar', terwijl in Nederland ook nieuwJAAR is ingeburgerd. Martine Tanghe zegt het dus niet fout, maar voor Vlaamse oren kan het inderdaad vreemd klinken.

Vriendelijke groeten,

Sara Brouckaert (i.o. Ruud Hendrickx)