Collega H. en ik zijn drie jaar geleden gestart met het inzetten van het digitaal portfolio in de opleidingen die we verzorgen. Dat is met wisselend succes gebeurd. Een van de factoren die bij diverse cursisten portfolio lethargie in de hand werkte, was het feit dat het niet echt verplicht was. De opleidingen vallen namelijk, jammer genoeg, door allerlei redenen nog onder het eindtermen regime. Gelukkig waren er ook genoeg cursisten die het belang inzagen van het bijhouden van je eigen leerervaringen. Het komend jaar gaan we het wat anders aanpakken. Blackboard, onze elo, heeft de mogelijkheid om weblogs in de cursus te plaatsen. Iedere cursist krijgt nu z’n eigen weblog, waar hij in ieder geval een aantal verplichte onderdelen in moet zetten zoals reflectieverslagen van praktijkopdrachten en praktische toetsen. De laatste, inclusief foto’s van de gemaakte producten, dienen als uitgangspunt voor een gesprek over de desbetreffende toets.
We denken dat deze manier van werken wat voordelen heeft.

·         Het weblog zit in de cursus, de cursist hoeft dus niet aparte handelingen te verrichten om naar z’n portfolio te gaan.

·         Het plaatsen van foto’s, links, documenten etc. is wat minder gecompliceerd.

·         Voor ons docenten is het duidelijk waar de laatste bijdrage staat.

Er kleven natuurlijk ook nadelen aan. Zo kun je de posts wel exporteren, maar zonder afbeeldingen enz. Ook is een weblog lang niet zo overzichtelijk in te richten als een digitaal portfolio, zeker als het veel items gaat bevatten.
We rekenen in ieder geval op nog meer enthousiasme en dynamiek.
De afbeelding is van een voorbeeld weblog dat ik ingericht heb voor de introductieles.

Nagekomen bericht: ook Karin Winters en Jef van den Hurk besteden aandacht aan dit onderwerp.

‘Competent blijven werken in latere loopbaanfasen’ is de titel van het proefschrift waarop Isolde van Roekel-Kolkhuis Tanke op 9 juni promoveerde. Mooi getimed zou ik zeggen, nu de discussie over het langer doorwerken en optrekken van de pensioenleeftijd door de commissie Bakker verder aangezwengeld is. Door demografische ontwikkelingen krijgen organisaties steeds meer te maken met oudere werknemers in hun personeelsbestand. Van Roekel zocht naar een antwoord op de vraag hoe je oudere werknemers niet alleen langer kunt laten werken, maar hoe ze daarnaast ook een zinnige bijdrage kunnen leveren. Onder dit laatste verstaat ze dat oudere werknemers ook bijdragen aan de vernieuwingen in een organisatie. Om competent te blijven is het niet handig om de oudere werknemer te ontzien. Het helpt niet om werknemers alleen maar die dingen te laten doen waar ze goed in zijn. Deze versmalling leidt tot problemen en beperkte inzet als de werkomstandigheden veranderen. Van Roekel pleit voor lerende werkomgevingen die verlangen dat er vanuit de dagelijkse activiteiten grenzen verlegd worden. Ik vind het een prachtige aanbeveling die ook aan jongere werknemers de mogelijkheid biedt competent te blijven. En daar wordt iedereen beter van.

Ook de kwaliteitsachteruitgang onder docenten wordt gememoreerd. Heel herkenbaar. Het volgende is volgens mij exemplarisch voor velen in het mbo. Ik citeer letterlijk uit een van de teamplannen 2007-2008 (ja ja, ze waren er vroeg bij) uit onze afdeling:

Competentiegericht leren

In lesjaar 2007-2008 gaan we competentiegericht leren ontwikkelen.

In lesjaar 2008-2009 voeren we dit in.

Voor het invoeren competentie gericht onderwijs zal het hele team scholing en sturing nodig hebben.

Het ontwikkelen van competentie gericht lesmateriaal zal een belangrijk onderdeel zijn.

Daar zal veel tijd ingestoken moeten gaan worden.

Op mijn vraag over een activiteitenplan en mijlpalen moet ik nog antwoord krijgen. Het resultaat? Dit jaar is de club uiteengegaan in subgroepjes, die vervolgens nooit meer samen zijn gekomen. Subgroepje portfolio, geen contact met onderwijsprogrammering, buigt zich alleen over de vraag of het een twee-, vier- of drieëntwintigrings map moet worden en daarnaast over de kleur en de hoeveelheid tabbladen. Wie de eigenaar van die map ging worden, was nog niet over nagedacht (stand van zaken 30 mei 2008). En van zo’n club moet volgens AOB-bestuurder Steenhart het antwoord komen op de vraag: “Op opleidingsniveau moet de beslissing bij het team van docenten liggen. Hoe gaan we het onderwijs vormgeven en wanneer zijn we er klaar voor?” Ik voorspel dat er überhaupt geen antwoord komt. En managers maar roepen dat iedereen zo hard werkt. Maar de hele dag sjouwen met zandzakken zorgt er echt niet voor dat ’s avonds de lekke band van je fiets geplakt is. Laat iedereen nu eens echt werk maken van de wet BIO, dat schept in ieder geval de mogelijkheden dat er op termijn fatsoenlijk onderwijs verzorgd wordt in het mbo.

Op de site van MBO2010 staat het bericht dat de staatsecretaris de invoering van cgo langs een meetlatje heeft gelegd. Het is het meetlatje, toetsingskader genoemd, dat de commissie Dijsselbloem opgesteld heeft. In een brief aan de Tweede Kamer wordt toegelicht op welke gronden de invoering voldoet aan de gestelde normen. Interessante lectuur, vooral de passage over draagvlak. De norm: Er is voldoende draagvlak onder alle betrokkenen maar in ieder geval onder de professionals die de vernieuwing in de praktijk moeten brengen. Een deel van de toelichting:

 ‘Uit diverse onderzoeken blijkt dat een groot deel van de betrokkenen een meer op competenties gericht beroepsonderwijs van harte ondersteunt. Studenten zijn te spreken over de aandacht voor praktijkleren en steunen de modernisering van hun opleidingen (de Balansschool). Ook docenten zien – met behoud van verwerven van kennis en vaardigheden – de noodzaak het onderwijs competentiegericht te maken (Tijd van verandering).’

Nu denk ik niet dat je het begrip voldoende moet kwantificeren, maar als ik om me heen kijk hoor ik toch echt het gros ja zeggen maar zie ik ze nee doen als het gaat om cgo. Maar ja, de werkelijkheid van een gelovige en een ongelovige is al eeuwen een verschillende. Daar heeft zelfs Descartes geen verandering in kunnen brengen.

We hebben een examenplan gemaakt voor een opleiding die we samen met een externe partner maken. Nou is dat op zich niets bijzonders, iedereen die een competentiegerichte opleiding gaat geven moet zo’n ding ophoesten. Maar dat blijkt in de praktijk toch moeilijker te zijn dan in de tijd van de eindtermen, toen je blijkbaar gewoon een buitenstaander (de onderwijskundige) dat kon laten maken. Nu moet je als docent zelf aan de bak, anders ben je echt de sturing over je onderwijs kwijt. Er staat een handig hulpmiddel op de website van de mbo raad, Maken van een examenplan, dat als een leidraad kan dienen om zo’n plan op te stellen. Als je ook de andere bouwstenen als kennis- en vaardigheidstoetsen, prestaties, instrumenten voor verslaglegging e.d. op een rijtje hebt, dan is het schema redelijk vlot ingevuld. Ons lukte dat binnen een paar uur. Het enige dat rest is de discussie met de partner over de normering, het invullen van een paar witte vlekken en (hopelijk) het schrappen van een stel toetsen.
Ik wens het alle cursisten toe: Weg met de toetsdictatuur!

Nee, het is geen scheldwoord. Ik kwam dit woord een paar jaar geleden voor het eerst tegen in een aanvraagprocedure voor een project in een van de nieuwe EU landen uit het voormalig oostblok. Het is het vervolg op een zaadje planten en het betekent zoiets als delen van opgedane kennis, verspreiden van informatie. Olievlekwerking zeg maar. Dit woord schoot mij afgelopen vrijdag te binnen toen we als gastpresentator aanwezig waren bij de ICT Meesters bij het ROC van Amsterdam. We hebben daar onze presentatie van Dé IT-conferentie gegeven. De ICT Meesters is een soort mini it-conferentie, met als doel zoveel mogelijk medewerkers te laten delen in de kennis en ervaringen die opgedaan zijn binnen de organisatie. Ook hier dezelfde sfeer als in Maastricht: bevlogen presentatoren en geïnteresseerde toehoorders. Maar ook hier hetzelfde als wat ik bij mijn eigen club  ervaar: eigenlijk veel te weinig toehoorders. Aan het belang van het onderwerp kan het niet liggen, zoveel bleek wel uit de inleiding van de informatiemanager van het roc. Waarom slagen we er niet in de grote massa van onze collega’s te bereiken? Of moeten we maar gewoon vaststellen dat ze niet over de juiste competenties beschikken om hun eigen leervraag te stellen? Voordat je kunt dissemineren moet er eerst geïnsemineerd worden. Blijkbaar beschikken veel van mijn collega’s over hectares dorre grond.

Het was weer een fantastische tweedaagse. De ellende van dit soort conferenties is wel dat je maximaal 8 presentaties kunt bezoeken. Dat betekent dat je er 232 niet ziet en hoort. Ik weet zeker dat daar hele waardevolle, leuke en leerzame bij zijn geweest. Het is jammer dat in de database van CVI de presentaties niet gemetadateerd zijn, dat zou het vinden vergemakkelijken. Misschien is dit iets voor de volgende keer?

Vlees. Vandaag ging de les over vlees. Een onderwerp waar iedere kok eens recht voor gaat zitten. Naast de technische kant, heb ik drie ethische kwesties aan de orde gesteld:
- De bio-industrie
- Vlees en cultuur: wat eet je wel/niet?
- Vlees als statussymbool: het duurste voedingsmiddel van de mens.
Vervolgens hebben ze de opdracht gekregen een presentatie van 1 minuut over een van deze onderwerpen te verzorgen. Gekrakeel alom: hoe krijg je nou 1 minuut vol! De praktijk is natuurlijk dat ze soms meer dan vijf minuten iets te vertellen hebben. Voorbij kwamen het ganzenlever dilemma, de uitwassen van de bio-industrie en de zeer persoonlijke ervaring met het Belgische waterkonijn. Het waterkonijn dat bij ons een muskusrat blijkt te zijn en dat achteraf ineens niet meer zo lekker was als eerst. Conclusie van S.: 'wat zitten we eigenlijk opgesloten in onze cultuur!' Kijk, dat is nou zicht hebben op je eigen situatie. 

Opvallend vond ik dat er geen enkele pp-presentatie gemaakt was, wel opgemaakte worddocumenten waarin keurig foto’s van allerlei onsmakelijke situaties geplakt waren. Een groepje toverde een youtube filmpje tevoorschijn over het afmaken van een varken, met de, in deze situatie, prikkelende titel ‘Fleisch lebt nicht’. Wat ik van de inzet van digitale middelen moet vinden, weet ik nog niet.

Deze week een spetterende workshop gevolgd over het gebruik van de CEF standaarden in het mbo. Voor wie het niet weet: CEF staat voor Common European Framework of Reference for Languages en wordt ook wel ERK, Europees Referentiekader, genoemd. Het gaat dus over het talenonderwijs, zowel mvt als NT. Franke Teunisse van Bureau ICE (nee, ik heb geen aandelen en wordt voor deze vermelding ook niet betaald) heeft in ieder geval mij bijgebracht waar die taalniveaus, a1 t/m c2, nu wel voor staan. Maar, veel belangrijker: ik werd op niet zachtzinnige wijze geconfronteerd met het verschil in taalniveau van mijn lesmateriaal, en waarschijnlijk ook mijn spreken, en het niveau dat mijn gemiddelde cursist heeft. Redelijk schokkend. Het heeft mij een paar dingen geleerd. Ten eerste dat ik na zoveel jaar onderwijs op dit gebied dus gewoon weer opnieuw kan beginnen. Ten tweede dat iedereen die roept dat je het beste NT en mvt zo volledig mogelijk moet integreren in de ‘vakleer’ niet weet waar hij over praat. Taalonderwijs vereist op nogal wat onderdelen behoorlijk wat vakkennis die bij de gemiddelde beroepsvakken docent absoluut niet aanwezig is. Ten derde dat de eisen die nu aan het mbo gesteld worden niet haalbaar zijn binnen de bestaande formatie, zo ze al haalbaar zijn (zie mijn eerdere post hierover). Wie gaat dat betalen?

Bij de workshop waren, behoudens mijzelf, geen vakdocenten aanwezig. Ondanks die kreet van integreren. Ze weten echt niet waar ze over praten.

Naschrift: het blijkt dat wordpress geen xls bestanden aankan, dus ik heb de tekst overgezet in pdf. Voor diegenen die de excel versie willen hebben, zodat je het kunt bewerken, reageer op dit bericht en ik stuur een mail.

planning-col-11.pdf

Ik trof dit aan in het portfolio, M. vroeg me vandaag of ik er alvast naar wilde kijken. Heb ik gedaan en het komt precies overeen met mijn eigen bevindingen.