dagdenken « WordPress.com Tag Feed

Wij zijn allen kannibalen

Paul Laaper — Mon, 06 Oct 2008 19:11:35 +0000

Gisteren vond het Derde Nationale Gastronomiesymposium plaats. Het thema was eetculturen. Dat eten en cultuur onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, bleek wel uit het verhaal van Lucas Reijnders die betoogde dat het enige aangeborene met betrekking tot eten onze voorkeur voor zoet is. De rest is aangeleerd, cultuur dus. Hij wees het publiek ook nog even fijntjes op de raadgevingen die de Romeinse arts Galenus (131-201/216) op voedingsgebied had gegeven: veel verschillende groentes eten en als je toch vlees wilt, kies dan voor vis en mager vlees. Over moderne trends gesproken. Trends stonden trouwens centraal in het ochtend deel. Ik kon me helemaal vinden in het pleidooi van Jean Beddington om in te gaan tegen de trend om sausen te reduceren tot druppeltjes, streepjes, opgeklopte op smaak gebrachte lucht e.d. Sausen horen een verbindend smaakelement in een gerecht te zijn en dus duidelijk aanwezig.
Het middagdeel eindigde enigszins macaber. Cultureel antropoloog Verrips vertelde over het verschijnsel kannibalisme en met name hoe dat zichtbaar is in onze westerse samenleving. Taaluitingen als 'je bent om op te vreten, hans worst, lange vingers, Arnhemse meisjes' en diverse sprookjes hebben elementen van kannibalisme in zich. Dat geldt ook voor de ‘verspijzing’ van het lichaam. Chocolade handen, marsepeinen lichaamsdelen en de grafische weergave van, met name, vrouwelijke lichaamsdelen als eetbare voorwerpen zijn manieren om het taboe op kannibalisme te bezweren.
De laatste spreker gaf een culturele duiding van het begrip laatste maal of galgemaal. In vroeger tijden werd dit maal door de veroordeelde genoten samen met rechters, beulen en andere genodigden. Kom daar eens om tegenwoordig! De dieper liggende betekenis van het galgemaal is dat het een offermaal is dat moet zorgen voor kwijtschelding van schuld door de veroordeelde aan degene die het leven neemt. Hoe zou je in dat licht de door scholen verstrekte maaltijden moeten zien?

Logistieke globalisering

Paul Laaper — Thu, 25 Sep 2008 20:00:30 +0000

Deze week arriveerde mijn This/Gagnaire boek, maar daar een andere keer meer over (wat een boek trouwens). Waar ik me over verbaasde, achteraf, was dat ik het zo gewoon vond dat het er was. Ik kreeg keurig een mail van Amazon UK dat het boek verstuurd was en dat ik het binnen zeven dagen zou ontvangen. Wat dus ook gebeurde. Het pakket was verstuurd vanuit Engeland, getransporteerd door Deutsche LuftPost en het Nederlandse Selekt Vracht. Op de verpakking staan in totaal zes barcodes. Om het boek in handen te krijgen hoefde ik maar één keer uit m’n stoel te komen: om het aan te pakken. Minstens drie organisaties zorgden er door onderlinge samenwerking voor dat ik mijn boek kreeg. Chapeau!
Mijn eigen cursisten worden als tweederangsburgers behandeld omdat mijn eigen school het administratief niet voor elkaar krijgt ze als gewone cursisten te zien. En niet in staat is om acht kilo aardappelen op tijd in mijn praktijkles te krijgen. Ben ik even blij dat ik er nooit een boek hoef te bestellen!

Zoeken in de krochten van het internet heeft soms zin

Paul Laaper — Sun, 24 Aug 2008 12:15:19 +0000

Bewegend beeld. Het is de titel van een module die ik volg in het kader van mijn studie. Het gaat over film, tv, video, games etc., als het maar beweegt. Een van de opdrachten was zo veel mogelijk feitelijkheden boven tafel te halen over een afgebakend stuk naar keuze. Om een aantal redenen heb ik gekozen voor de film Dood in Venetië van Luchino Visconti. En dan begint het grote zoeken. Een van de bronnen is natuurlijk het internet en dat ga je te lijf met Google. Een van de zoekcriteria was Death in Venice en dat leverde ± 437.000 resultaten op. Al ploegend door de pagina’s met zoekresultaten, besloot ik eens langer door te gaan dan de 10 à 15 stuks die ik normaal zou doen. Mijn doel was veertig. Dat lijkt meer dan het is: al snel werd duidelijk dat het om grofweg vier groepen resultaten ging. Websites over het boek van Thomas Mann, sites over de opera die Benjamin Britten er aan gewijd heeft (wist ik niet), sites die over de film gaan en een groep diversen. Zinvolle resultaten vind je bijna niet meer na een pagina of twintig, maar ik had mezelf de taak gegeven om door te gaan tot veertig. En ergens tegen het eind vond ik hem, dat pareltje. Het ging om een foto die genomen was tijdens de Nederlandse première op 27 mei 1971 in Cineac AD in Rotterdam, met koningin Juliana als stralend middelpunt. Blijkbaar ging dat nog zo in die tijd, gewoon de koningin uitnodigen voor een filmpremière. De foto was trouwens dit jaar pas geplaatst op Wikimedia Commons.

Oudere werknemers en competenties

Paul Laaper — Sun, 29 Jun 2008 21:02:32 +0000

‘Competent blijven werken in latere loopbaanfasen’ is de titel van het proefschrift waarop Isolde van Roekel-Kolkhuis Tanke op 9 juni promoveerde. Mooi getimed zou ik zeggen, nu de discussie over het langer doorwerken en optrekken van de pensioenleeftijd door de commissie Bakker verder aangezwengeld is. Door demografische ontwikkelingen krijgen organisaties steeds meer te maken met oudere werknemers in hun personeelsbestand. Van Roekel zocht naar een antwoord op de vraag hoe je oudere werknemers niet alleen langer kunt laten werken, maar hoe ze daarnaast ook een zinnige bijdrage kunnen leveren. Onder dit laatste verstaat ze dat oudere werknemers ook bijdragen aan de vernieuwingen in een organisatie. Om competent te blijven is het niet handig om de oudere werknemer te ontzien. Het helpt niet om werknemers alleen maar die dingen te laten doen waar ze goed in zijn. Deze versmalling leidt tot problemen en beperkte inzet als de werkomstandigheden veranderen. Van Roekel pleit voor lerende werkomgevingen die verlangen dat er vanuit de dagelijkse activiteiten grenzen verlegd worden. Ik vind het een prachtige aanbeveling die ook aan jongere werknemers de mogelijkheid biedt competent te blijven. En daar wordt iedereen beter van.

En weer is er eentje weg …

Paul Laaper — Tue, 17 Jun 2008 20:12:44 +0000

Een paar dagen geleden afscheid genomen van een collega. Niet vanwege een nieuwe baan of pensioen, maar omdat het lichamelijk niet meer ging. Ik hoop dat hij nog lang van zijn verplichte thuis zitten kan genieten. En hij wilde eigenlijk nog zo graag. Zo’n man die met zijn hart bij de cursisten was, die in staat was om 15 cursisten uit alle windstreken van de wereldbol in het gareel te krijgen, structuur te bieden en ze ook vakmatig nog dingen bij te brengen. Ik zie het vaak om me heen, vakdocenten die neerkijken op het niveau 1 gebeuren omdat daar vakmatig niet zoveel zou gebeuren. Ik denk zelf, en ik spreek een beetje uit ervaring, dat daar onderwijskundig en pedagogisch misschien wel het meest gebeurt. In mijn persoonlijk afscheidswoordje refereerde ik aan twee cursisten die eerst bij hem en later bij mij gezeten hebben. Waren deze jongens zo bijzonder? Nee, ze hadden gewoon erg veel tegen om een eind in de opleidingspiramide te komen. Eentje is uiteindelijk als zelfstandig werkend kok en leermeester de deur uitgegaan, de ander als gespecialiseerd kok. Het belangrijkste fundament voor deze jongens was uiteindelijk de tijd bij K., de een kreeg zijn zelfvertrouwen weer terug en de ander de eerste beginselen van de Nederlandse taal. Het laatste stuk was voor hen een lastige klus, maar voor mij als docent eigenlijk een makkie. Dankzij K. Ik zal hem missen, mijn generatiegenoot, en vooral de kleine gesprekjes over de cursisten. En dat we met name zo konden genieten van die pareltjes zoals die twee. Is het mijn voorland? Ik moet uitkijken dat ik niet melancholiek wordt.

Clupea harengus harengus novum

Paul Laaper — Sat, 07 Jun 2008 22:36:40 +0000

Het zal weinigen ontgaan zijn: de haring is weer in het land. Nu is hij nooit weggeweest, maar de exemplaren waar ik het over heb zijn de maatjes haringen, de Hollandse nieuwe. Ik ben er een grote fan van, van haring. Dus ook van die nieuwe. Er gaat bijna geen week voorbij of ik eet een of meerdere haringen. Maar alleen zoute. Zure haringen en bokkingen zijn niet zo aan mij besteed. En er zijn maar een paar visboeren waar ik ze eet. Ben ik nu een kenner? Ik weet er wel het een en ander van, veel opgestoken uit het boekje Haring en zijn maatjes, maar zou mezelf eerder een liefhebber noemen. Vandaag de eerste twee naar binnen gewerkt. Heerlijk. Maar verschilden deze twee nou zoveel met die van vorige week? En dan gaat volgens mij de psychologie werken. Iedereen zegt dat ie beter is dan … en vul maar in. Zachter, vetter, dikker, milder, bedenk maar wat. En iedereen vindt dat dan ook. Maar is het ook zo? De grote filosoof Kant (naar hem zijn waarschijnlijk de kantjes haring vernoemd) stelde al dat je wel degelijk over smaak kan twisten. Mits je maar met elkaar afspreekt over welke objectieve eigenschappen je het hebt. Over het oordeel, je vindt het lekker of niet, kun je inderdaad geen discussie aangaan. Het is deze gedachte die ik mijn leerlingen probeer bij te brengen, maar ik moet bekennen dat het een van de moeilijkste onderdelen van ons vak is. En ja, die twee van vandaag waren inderdaad zachter, milder, minder zout en vetter dan die van vorige week. En vooral lekker!

Dure boeken en beschaving

Paul Laaper — Thu, 15 May 2008 19:56:16 +0000

Heston Blumenthal is de gelauwerde driesterrenchef van The Fat Duck. Hij is een van de groten op het gebied van de moleculaire gastronomie en heeft het begrip eetbelevenis van een nieuwe dimensie voorzien. Hij serveert bij diverse gerechten een iPod waarop bij een ingrediënt passende geluiden staan. Denk aan zee geluiden bij coquilles. Maar hij heeft weer iets nieuws bedacht. Hij is van plan een boek uit te geven dat £ 1000,- moet gaan kosten. En waarom? Omdat er twee zilveren objecten van een beroemd juweliershuis bij ‘geserveerd’ worden. Heeft niets met koken te maken, overdone dus. Ik zie dan weer de berichten voor me over exorbitante gouden handdrukken en bonussen. Ook het begrip beschaving komt weer boven borrelen. Wat betekent dat ook al weer? En betekent dat tegenwoordig iets anders dan 40 jaar geleden?

En om te laten zien waar onze beschaving allemaal toe in staat is en om een idee te krijgen van moleculaire gastronomie, hier een recept. Of het echt uit Bray komt weet ik niet.

Dag Psion ...

Paul Laaper — Sun, 20 Apr 2008 10:06:56 +0000

Bijna 15 jaar zijn we onafscheidelijk geweest, mijn Psion en ik. Ooit begonnen met een series 3a, daarna overgestapt op de 3c met 2MB RAM (1997!). Toen deze na 10 jaar trouwe dienst niet te repareren problemen met het beeldscherm kreeg, toen pas ben ik overgegaan op een 2^e hands 5mx. In hun functionaliteit blijven ze onovertroffen. Ik heb nu een pda/smartphone, maar die haalt alleen het Psion niveau in de agenda functie. Er zit wel Windows Mobile op en daar kun je tekstbestanden en spreadsheets mee lezen, maar het is erg behelpen. Tijdens mijn praktijklessen gebruikte ik de Psion om snel waardes te berekenen, recepten te raadplegen of chemische formules op te zoeken. Het schermpje van een telefoon, ook al is het een pda, is dan wel erg klein. Maar ja, vooruitgang is niet te stuiten en de ontwikkeling en productie van Psion is sinds 2001 gestopt. Ze hebben de boot gemist toen de kleurenschermen doorbraken (wie kan zich nog een zwart-wit scherm herinneren?). En als je denkt dat ik een van die late Mohikanen ben, tik dan bij Marktplaats maar eens Psion als zoekterm in. Ook bij de vroegere Psion Gebruikersvereniging, tegenwoordig PDAtotaal, is nog een actieve gebruikersgroep. En terwijl ik met mijn multi-functionele telefoon mijn Psions film, vraag ik mij af waarom functionaliteit het weer afgelegd heeft tegen spiegeltjes en kraaltjes.

Mestreech: wat was er nou cgo?

Paul Laaper — Mon, 31 Mar 2008 03:00:33 +0000

Inmiddels al een paar dagen thuis en er met wat mensen over gesproken. En al wandelend tussen Vreeland en Huizen, wat is Nederland toch ontzettend gevarieerd, ook nog momenten gehad om er over na te denken. Het was naar aanleiding van het knagende gevoel dat bij me ontstond toen ik vrijdag mezelf afvroeg of ik gehaald heb waar ik voor kwam. Wat heb ik gezien en van anderen gehoord? Hoe lesstof digitaal gemaakt is, maar wel geredeneerd vanuit de lesstof zelf. Allerlei instrumenten, jargon voor tools, die in staat zijn leerobjecten, leerstofonderdelen of hoe het ook mag heten te plannen en organiseren. Maar nog steeds geredeneerd vanuit de leerstof. De onderliggende methodiek-didactiek heb ik, behalve bij de Onderwijsarchitecten, nergens gehoord. En daar zit volgens mij nou net de crux als het gaat om competentie ontwikkelend leren. Met andere woorden: wat ik gezien heb is ook uitvoerbaar in het huidige onderwijs, het blijft bij het aanleren van kennis en vaardigheden. En wat ik blijkbaar had willen zien was: hoe zit je methodisch-didactisch handelen in elkaar en hoe maak je ict dienstbaar aan dat proces? Maar misschien heb ik het stomweg gemist of, nog erger, niet willen zien.

Mestreech: de sportieve aanloop

Paul Laaper — Mon, 24 Mar 2008 15:30:11 +0000

Het sneeuwt. Uit mijn raam zie ik de marathonlopers hun midwinter marathon lopen. Meedoen is belangrijker dan winnen. Tegelijkertijd wordt in Olympia het Olympisch vuur ontstoken. Toeval bestaat niet. Meedoen is de komende woensdag en donderdag ook het belangrijkste. Is het een Olympische prestatie? Ik zou het een prestatie van Olympische afmetingen vinden als wij, de deelnemers, er in slagen een deel van het enthousiasme en een nog groter deel van de uitgewisselde kennis over kunnen brengen op het thuisfront.
Wat zou het onderwijs dan een grote sprong voorwaarts maken.

Mestreech: de hinkende aanloop

Paul Laaper — Sun, 23 Mar 2008 17:06:36 +0000

Mestreech: het is het enige woord dat ik ken in dit dialect, dat zelfs een eigen artikel (in het Mestreechs) in Wikipedia heeft. En ik ga niet de fout begaan hier enige woorden in het Mestreechs te schrijven. Wel deze week veel berichten op diverse weblogs over de komende it-conferentie in Mestreech. Collega E. en ik presenteren over het ontwerpen en uitvoeren van een examentraject. De presentatie is klaar en ik ben bezig, terwijl de sneeuwvlokken voorbij schieten, de teksten voor mijn deel te schrijven. Ik merk dat ik er wat moeite mee heb en bedenk allerlei tussendoor klusjes om maar niet aan de gang te hoeven. Waarom? Ik heb zelf het traject meeontwikkeld en uitgevoerd, samen met E. de presentatie gemaakt. Is het misschien het feit dat ik het proces nu eigenlijk voor de derde keer doorga en woensdag voor de vierde? En ik realiseer me direct dat mijn cursisten hetzelfde proces doorgegaan zijn. Ook zij moesten een presentatie geven over wat ze in het afgelopen jaar hebben gedaan en geleerd. Zouden ze hetzelfde vluchtgedrag gehad hebben?

De Pers: Goede Donderdag en Witte Vrijdag

Paul Laaper — Fri, 21 Mar 2008 11:30:09 +0000

Het bevrijdend werkende dagblad De Pers herschrijft vandaag de kerkelijke geschiedenis. Onder het kopje Goede vrijdag staat het volgende: “Het is vandaag Goede Vrijdag, de treurigste dag van de kerkelijke kalender omdat op die dag de (op Witte Donderdag) gestorven Jezus Christus van het kruis gehaald en in een graf werd gelegd.” Er zal vast en zeker een politicus opstaan die hier een taak voor het onderwijs weggelegd ziet.

Een frontsoldaat? IK?

Paul Laaper — Sun, 16 Mar 2008 12:35:40 +0000

Als ik de Volkskrant van deze week moet geloven, dan behoor ik tot een groep van uitverkorenen in onze samenleving. Samen met politieagenten en mensen in de zorg behoren werkenden in het onderwijs tot de klasse der frontsoldaten. Groepen die volgens Balkenende c.s. de professionals zijn die de publieke zaak dienen. Ik heb het even opgezocht in mijn Van Dale (12^e druk), maar daarin staan wel 13 betekenissen van het woord front, maar de frontsoldaat wordt verder niet toegelicht. Wat ik mij er bij voorstel is dat een fontsoldaat vooraan staat, daar waar de eerste kogels aankomen, de hardste klappen vallen. Dus dat klopt wel met de realiteit. Heeft de overheid een financieel probleem? Hupsakee, de frontsoldaten krijgen er als eersten mee te maken. Heeft de overheid een maatschappelijk probleem? Geen punt, het onderwijs is de panacee voor alle kwalen en ongemakken. De realiteit van alle dag is echter iets grimmiger: dan voel ik me af en toe een guerrillero in mijn gevecht om fatsoenlijk onderwijs te kunnen geven. Maar ja, dat zal Balkenende er allemaal wel niet mee bedoeld hebben, laat staan dat hij er wat aan doet.

Startbekwaam = beroepsbekwaam?

Paul Laaper — Sun, 09 Mar 2008 11:16:14 +0000

Het antwoord op deze vraag is afhankelijk van de context waarin ze gesteld wordt. Gaat het over cursisten, dan zal iedereen volmondig nee roepen: er moet echt nog wel een weg afgelegd worden om van startbekwaam, geschikt om de bpv in te gaan, beroepsbekwaam te worden. Wat ik niet begrijp is dat het antwoord ja is op het moment dat het om docenten gaat. In ons roc kennen we het duale traject: collega’s werken in de organisatie en worden opgeleid tot docent. Maakt niet uit of je voor de klas staat. En als we in een afdeling bevoegde docenten tekort komen, dan leiden we specifiek voor die afdeling zelf de mensen op. Wat heet incestueus? Als ze slagen, krijgen ze de kwalificatie startbekwaam bve-docent. Vervolgens gebeurt er iets wonderlijks. Als ik een startbekwame leerling kok in mijn keuken zou hebben, dan zal ik hem nooit de verantwoording over het bereiden van een maaltijd geven. Zover is hij nog niet. In het onderwijs is het anders. Managers vinden dat een startbekwaam bve-docent de volle verantwoording voor een lesgroep kan nemen. Sterker nog, ze krijgen de verantwoordelijkheid om een opleiding te herontwerpen of te ontwikkelen. Ik hoor nog de woorden van Juffrouw Van den Akker, mijn eerste docente pedagogiek-didactiek, die de legendarische woorden sprak:” Wij kunnen jullie alleen maar opleiden tot het moment dat je op de eerste dag bij de schooldeur met de knop in je hand staat, daarna is het leren en ervaren, leren en ervaren”. En toen ze dat zei, had ik nog drie jaar dagopleiding te gaan. En nu, na zoveel jaar beroepsonderwijs, kan ik alleen maar zeggen dat ze volkomen gelijk had. Maar blijkbaar is het onderwijs sindsdien veel eenvoudiger geworden.
Of is het zo dat die startbekwame collega’s gezegend zijn met de Schoonebeek-reflex?

Tijdsbesef

Paul Laaper — Fri, 29 Feb 2008 10:51:08 +0000

Vanochtend bij het ontbijt kwam er een citaat van Nietzsche voorbij. Het ging over tijdsbeleving. In het commentaar viel een zin mij op: 'Het betekent dat men zó moet leven dat men wil dat het leven eeuwig terugkeert.' Ik vroeg mij af wat de gevolgen zouden zijn als we deze uitspraak als richtsnoer bij het uitvoeren van ons onderwijs zouden gebruiken. Het lijkt me wel wat als mijn cursisten later hun kleinkinderen jaloers kunnen maken met de verhalen over de lessen die ze bij mij gevolgd hebben. Het is in ieder geval iets waar we naar kunnen streven.