Steven beweerde ook kinderen met paranormale gaven te kunnen helpen als ze niet begrepen werden door hun eigen omgeving. Ik hoop dat dat soort dingen niet ook overdag worden gezegd want reken maar dat veel kinderen denken te beschikken over paranormale gaven. Elk kind gaat door een fase van "magisch denken" heen (de overtuiging dat gedachtes bepaalde gebeurtenissen kunnen veroorzaken) en dat is nog maar een kleine stap verwijderd van denken dat je paranormale gaven hebt. Als dan ook nog een "professional" op televisie je steunt in je geloof is er geen reden meer om je ouders niet lastig te vallen met je gaven!

Dat Steven niet zou slagen voor de meest simpele paranormale test staat denk ik voor éénieder die de uitzending gezien heeft buiten kijf, maar laat ik het eens hebben over zijn hulpmiddelen. Allereerst: de tarotkaarten.

Dit is mijn probleem met toekomstvoorspellende kaarten:

Als kaarten echt je toekomst zouden kunnen voorspellen of je karakter kunnen omschrijven zouden de kaarten bij twee lezingen vlak na elkaar precies hetzelfde moeten vallen. Ik denk dat zelfs de meest zweverige persoon wel inziet dat dit zonder de hulp van een kaartgoochelaar nooit zal gebeuren. Mensen die tarotkaarten leggen hebben hier echter wel een verklaring voor: verschillende kaarten kunnen hetzelfde verhaal vertellen. Met die verklaring kan ik natuurlijk geen genoegen nemen. Het zou betekenen dat óf de betekenis van de kaarten niet duidelijk is (te algemeen bijvoorbeeld) óf dat er kaarten in het deck zitten met dezelfde betekenis. In het laatste geval zou ik persoonlijk alle overbodige kaarten eruit halen! Ik denk dat dit argument afdoende is om tarotkaarten als "niet werkend" te beschouwen.

Ten tweede: de pendel.

Steven beweerde dat de pendel van voor naar achter zou zwaaien als het antwoord op een vraag "ja" zou zijn en van links naar rechts als het antwoord op een vraag "nee" zou zijn. Als dat werkelijk het geval is dan begrijp ik niet dat Steven bij Astro TV werkt. Ik zou met zo'n magische pendel in mijn bezit denk ik elke dag in het casino bij de roulettetafels te vinden zijn. Ik hoef de pendel niet eens mee te nemen! Ik vraag gewoon 's-ochtends aan de pendel of ik ga winnen als ik om acht uur op nummer één wat fishes leg; ik hoef dit proces hoogstens vijfendertig keer te herhalen (waarschijnlijk minder) om het winnende nummer te ontdekken! Het feit dat Steven en zijn magische pendel bij Astro TV werkt doet dus al sterk vermoeden dat de pendel niet werkt.

Als laatste: de kristallen met magische krachten. Tja, wat moet ik daar nou nog over zeggen? Het is zo makkelijk te bewijzen dat dat niet werkt dat ik er eigenlijk geen woorden vuil aan hoef te maken, maar voor het geval je je het toch afvraagt: men neme een willekeurig magisch kristal en enkele niet magische woorwerpen (stenen ofzo) en zet ze allemaal apart achter wat schermpjes. Vervolgens mag Steven het schermpje aanwijzen met het magische kristal erachter (hij voelt de energie als het goed is heel duidelijk). Die test hoeven we niet eens af te nemen, het is al heel vaak gedaan en nog nooit met een goed resultaat.

Ik dacht niet dat ik het ooit nog zou zeggen, maar: ik mis de belspelletjes!

LOGATES

Index van alle artikelen

Stel hier tegenover mensen die ervoor hebben gekozen om in iets onbewijsbaars te geloven zoals een god, paranormale fenomenen, astrologie, homeopathie, acupunctuur en wichelroedelopen (zoeken naar voorwerpen en mensen met bijvoorbeeld een pendulum, in het Engels "dowsing") om maar een paar voorbeelden te geven. Veelal staan zij juist niet open voor de mogelijkheid dat die zaken niet echt zijn. Een vreemde houding voor mensen die van zichzelf beweren zo ruim van geest te zijn; klaarblijkelijk staan zij niet open voor wetenschappen als statistiek, natuurkunde en empirisch onderzoek. Ik durf aldus te stellen dat de sceptici de mensen zijn met de ruime blik.

Ik begrijp de houding van "gelovigen" (bij gebrek aan een beter woord) wel. Het is volkomen menselijk om niet te kunnen toegeven dat je je hele leven lang geloofd hebt in iets dat niet bestaat: je voelt je er dom door en vooral ook bedrogen en dat zijn gevoelens die we allemaal willen vermijden. Om die reden ook wordt er bij elke test een reden gezocht door de gelovigen om het falen van het paranormale fenomeen te verklaren. Die redenen zijn soms nog zweveriger en ongeloofwaardiger dan de fenomenen zelf. Enkele voorbeelden:

- Nog nooit heeft een dowser in een gecontroleerde test ook maar iets bewezen of zoals een onderzoeker ooit zei: één dowser heeft nog nimmer hetzelfde object twee keer gevonden en twee dowsers hebben nog nimmer het zelfde object één keer gevonden (objecten verstopt door de onderzoekers in een afgesloten omgeving). Dowsers hebben hier altijd een verklaring voor: radiogolven, magnetische velden of andere verstoringen in de magische aardstralingen waarmee ze contact moeten maken om goed te kunnen dowsen. Vreemd genoeg hebben ze hier alleen last van als ze getest worden!

- In een grootschalige homeopathie test uitgevoerd door de Royal Society in London in samenwerking met vooraanstaande homeopaten (waaronder de homeopaat van de koninklijke familie) bleek dat homeopathische medicijnen geen enkele werking hebben (behalve het placebo-effect). Niet vreemd als je bedenkt dat een homeopatisch geneesmiddel alleen water of alcohol bevat; slechts de verpakkingen en de namen van de verschillende "medicijnen" zijn anders. Na afloop riepen homeopaten over de hele wereld dat bij de test slechte homeopaten betrokken waren (??!!). Maar goed, wat moesten ze anders? Hun praktijk opzeggen en een ander vak leren? Ik begrijp heel goed dat ze daar geen zin in hebben en er dus voor kiezen om zichzelf en hun patiënten voor de gek te houden: het is gewoon een kwestie van geld, miljarden wel te verstaan!!

- De resultaten van een recent beëindigde astrologische test met 2000 "tijd-tweelingen" (mensen die op dezelfde dag en het zelfde tijdstip geboren zijn) wezen uit dat er geen noemenswaardige overeenkomsten waren tussen de levens, karakters, banen, relaties en andere astrologische peilers van de "tijd-tweelingen". Deze resultaten zijn onmogelijk volgens fundamentalitische astrologische principes. Veel astrologen beweren nu dat de onderzoekers (Dr. Geoffrey Dean en Prof. Ivan Kelly) erop uit waren te bewijzen dat astrologie onzin is en dus actief hebben gezocht naar die bewijzen. Die bewering gaat helaas (voor astrologen) niet op: de onderzoekers (waaronder een niet meer werkzame professionele astroloog) hebben juist geprobeerd astrologische beweringen als waar te bewijzen aangezien het vrijwel onmogelijk is een negatief aan te tonen. Daarmee komen we weer terug bij het principe van bewijslast**: het is bij onderzoek altijd het doel te bewijzen dat iets wel bestaat; bewijzen dat iets niet bestaat is onbegonnen werk en meestal irrelevant.

- Als een medium faalt voor een test luidt de verklaring van het medium zelf altijd: er was te veel negativiteit om contact te kunnen maken met de geestenwereld. Het is misschien een flauwe vergelijking, maar dat klinkt verdacht veel naar de geestelijk gestoorde patiënt in een inrichting die beweert dat zijn kanarie kan praten maar dit blijkbaar alleen maar doet als er niemand anders bij is. Een flauwe verklaring vraagt ook om een flauwe vergelijking.

Een andere verklaring is: "...het geteste medium is niet echt, hij/zij is wel een bedrieger...". Deze verklaring wordt altijd gegeven door andere mediums. Dat is natuurlijk lachwekkend, de pot verwijt de ketel dat hij zwart is! Is het niet opvallend dat alleen de ongeteste mediums echt en goed zijn?

Zolang er boeken blijven verschijnen over het paranormale, zolang er paranormale beurzen worden georganiseerd en zolang er mensen naar voren komen die zeggen over paranormale gaven te beschikken zullen er mensen zijn die er in geloven of er in gaan geloven. Wetenschappelijke testen waarin steeds weer wordt bewezen dat de fenomenen niet echt zijn halen niets uit: mensen blijven geloven en dat is misschien wel het grootste paranormale fenomeen! *

LOGATES

Index van alle artikelen

* De laatste zin is puur ten bate van de rethoriek. De verklaring voor het blijven geloven van mensen heb ik al gegeven in dit artikel: voor de beoefenaars van het paranormale is het een geld- of prestigekwestie (aandacht en bewondering) en voor de cliënten is het te moeilijk om toe te geven dat ze zichzelf jarenlang voor de gek hebben gehouden!

** Voor een uitgebreidere discussie aangaande "bewijslast" zie "...Bewijslast, feiten en holle frasen..."

Ik denk dat het concert des levens iets ingewikkelder in elkaar zit. Maar het hele gebeuren afdoen als onzin, „omdat het gewoon niet kan”, zou wel erg gemakkelijk zijn.

Het is niet zonder reden dat mensen al duizenden jaren voorspellers raadplegen.

Horoscoop

Waarom is het zo dat de horoscopen van jouw sterrenbeeld zo vaak lijken te kloppen?

Aan de hand van de doelgroep van het tijdschrift kan de schrijver beredeneren welke mate van angst of ambitie de gemiddelde lezer motiveert.

Als je dit eenmaal weet, is het niet moeilijk om stukjes tekst zo te schrijven, dat iedereen er wat in kan herkennen. De lezer zit als het ware zèlf in het complot: die kiest alleen bepaalde stukjes tekst uit de horoscoop en kneedt ze zodat ze op hem van toepassing lijken - dit is een normale menselijke eigenschap. Het niet moeilijk om een vage voorspelling te herkennen, als je er naar op zoek bent.

Waarzegger 

Tot op zekere hoogte geldt dit ook voor de waarzegger. Maar door ervaring met een groot aantal mensen kan hij/zij op basis van enkele schijnbaar betekenislose details bijna automatisch („op het gevoel")  een nieuwe bezoeker klassificeren.

Zonder te beseffen dat het mogelijk is, geeft de bezoeker bovendien heel subtiele feedback over de juistheid of onjuistheid van de uitspraken.

Een waarzegger kan gemakkelijk scoren door de bezoeker te confronteren met feiten die hij zelf onbewust laat zien: je kunt bijvoorbeeld afleiden dat er angst is, wanneer iemand zijn eigen angst probeert te overschreeuwen.

Dit principe noemt men ook wel „cold reading".

Nostradamus

Sommige mensen beweren dat Nostradamus 9/11 voorspeld heeft. In 2006 maakte nationalgeographic.com/channel daar een documentaire over.

De voorspellingen van Nostradamus waren bepaald niet „SMART"; de documentaire laat zien hoe je achteraf een bepaalde voorspelling kunt koppelen aan meerdere historische gebeurtenissen.

Wil je voorspellingen schrijven als Nostradamus, volg dan dit 3-stappen programma:

1. Schrijf veel (schrijf de komende 3 jaar elke dag wat);
2. Focus op het negatieve: mensen willen alleen weten wanneer iets mis gaat;
3. Ben zo concreet als mogelijk, maar laat voldoende ruimte over voor meerdere interpretaties. Dus spreek bijvoorbeeld over „gebroken lichamen", „twee grote stenen", oorlog, dood en vernieling.

Biologie en sociologie

Toch geloof ik dat je karakter beïnvloed wordt door de datum waarop je geboren bent.

Dit kan te maken hebben met het seizoen waarin je verwekt of geboren bent: hoe was het op dat moment met de gezondheid/weerstand van je vader/moeder gesteld.

In onze maatschappij gaan alle kinderen in dezelfde maand voor het eerst naar school. Dat betekent dat er de hele schooltijd lang tussen het oudste en het jongste kind in de klas bijna een jaar leeftijdsverschil blijft. Op die leeftijd is dat een verschil van betekenis en dat heeft zeker invloed op het karakter van de oudste en jongste kinderen.

Links 

• veoh.com: videostream National Geographic
• skepsis.nl: Rudolf Smit - Geloof in astrologie
• skepsis.nl: Rudolf Smit - Moment Suprème, Waarom astrologen blijven geloven
• spunk.nl: horoscopen test