Ben je niet gewonnen voor de eindmeet, dan zou je gewonnen zijn op het moment dat je als eerst voor die laatste lijn verschijnt. Je zou rustig voor die onnozele gekalkte lijn of dat stuk tape kunnen neerzijgen. Wat nog zou resten, is de bevestiging van de wedstrijdautoriteit. Zoniet zie je de sport als een spijtige noodzaak om de eindmeet te halen en het leven na de wedstrijd als voornaamste doel, mocht dat laatste tenminste geen fata morgana zijn.

Zouden de volgende lopers, als je daar zo meditatief voor die meet zit, trouwens gewoon doorlopen of je vragen wat er aan de hand is, en je protest begrijpen ? Bij nader inzien zou je de prijzen en route misschien toch in ontvangst nemen. Om niet egoïstisch te worden en … na alles blijf je toch ook kostwinner. Maar hoe lang zal je geloven dat alles in alle voorlopigheid is ?

Ambitie staat in onze cultuur voor iets eigenhandig opbouwen. Zie ook: ambacht. Of voor erkenning krijgen in een al bestaand bouwsel. Door concurrentie. Meer willen zijn of hebben of worden. Onze werelden zijn gesloten instellingen. Er wordt in werkelijkheid maar een doel nagestreefd. Winnen of daarnaar streven. Wetten en praktische bezwaren worden gescheiden door gezond verstand en logica. Beiden al even klassiek als de moderne patriarch die vrouw en kinderen al evenveel als bezit beschouwt als het bouwsel dat hij verbitterd verdedigt tegenover om het even wie in beeld komt.

Het voornaamste blijft de wedstrijd, waarin de eindmeet arbitrair bepaald wordt en steeds slechts voorlopig is, en verlegd wordt. De wedstrijd wordt al eens chic een discours genoemd. Een vertoog. Een reeks verhalen waarin elk individu geboren wordt. Waarin men verwacht dat we insider worden. Ambitie is meestal vast omschreven als de wil om in het kapitalistische vertoog te willen schitteren als pro – of contrafiguur, het tot je eigen verhaal te maken. Wat marketing bevordert. De promotie van eenzaamheid en schuld. Wat de Kerk vroeger deels deed behalve dat wat men teruggaf toch wat meer troost leek te geven.

Alles is uiteindelijk verhaal. Daarbinnen zijn er heersende en alternatieve versies. Hoewel die steeds schaarser worden. Maar er blijven versies, variaties op thema. De mens blijft een vertellend wezen, een liegbeest pur sang. Ambitie is in de grond wellicht rondtrekken door die verschillende verhalen, vertogen, die rondom ons bezig zijn en overal buitenstaander worden. Gast, toerist zijn en ontsnappen uit het eigen verhaal. Door te vertellen in muziek en taal van jezelf afstand nemen. De dramatische paradox.

Ambitie gaat meestal over de toekomst. Meerbepaald het maken, het scheppen ervan. Het betekent hard werken. Door de daad opgeslokt worden om de dromen te willen realiseren. Mettertijd verharden. Een bouwsel moeten verdedigen. Denken : help ! Ze nemen me alles af ! En de eerste de beste voorbijganger op het televisienieuws vermoorden. Of bij gebrek aan moed, of teveel aan gezond verstand, aan de verbale schandpaal nagelen.

En toch. Meestal heeft ambitie niets met de toekomst te maken. De toekomst vloeit namelijk letterlijk voort uit wie je bent. En de mate dat je sfeergevoelig bent. Contextgevoelig.

Als ik priesters vraag wat zij onder ambitie verstaan, komt dat neer op 'in het reine komen met jezelf'. Wat al snel reinigen wordt. Onkruid wieden. Sociaal werkers vinden dat we moeten bloeien in het veld. Hoelang duurt het vooraleer veldbloemen onkruid genoemd worden?

Voor mij is ambitie op zoek gaan naar het geheim. Zwalpend. Op het eerste gezicht doelloos zoeken tussen probeersels en dromen. En als je met twee bent, met behulp van denkbeeldige houtskool elkaars kop op papier zichtbaar maken. Wat je niet echt door hebt tot op één seconde voor het einde je euro valt.

Dan weet je waar je je het meest thuis voelt. Wat je het meest eigen is. Door al wandelend, deuren en vensters en daken en vloeren openend, te zoeken naar iets wat niet te benoemen is.

Waarvoor je ook geen navraag kan doen onderweg. Tenzij met handen en voeten uitleggen. Dat je een reis aflegt door de tastbare ruimte, door de verhalen die andere personages vertellen die je zelf weer doorvertelt. Dat je op zoek bent naar zoiets als de graal, de gouden tijden. Een broze droom waarin geen onderscheid is tussen ruimte, tijd en identiteit.

Een universeel-magische werkelijkheid. Waardoor je niet tot een bewustzijn maar tot een wereld komt. Waarin de Tijd nog niet aan stukken is gehakt door de chronometer. Zoiets als de eilanden van geluk. Waar de bewoners luidop hun dromen lopen te zingen. Tot ze die tenslotte vaag ontwaren in de zonsondergang, of de mist. Niet zoals hier. Waar de getemden in hun tuinen aldoor 'wij zullen sterven' prevelen. En niet merken dat ze al gestorven zijn.

Elke werkelijkheid is veranderlijk. Elke werkelijkheid heeft duizenden gezichten. Elke opening in het lichaam toont een andere dimensie, een nieuwe wereld, bestaat uit honderden tijdperken en plaatsen. Maar er blijft er maar een waar je in leeft. Zoals er geen begin is aan deze en andere teksten, is er nog minder een einde. Tenzij dat door mijzelf bepaald wordt.

In alle voorlopigheid.

En dan ben je weg. Natuurlijk?
Laten we scheiden, dan zijn we eindelijk van al dat gedoe af. Scheiden lijkt, zeker als reacties leest zoals die op Lalibre.be, haast onvermijdelijk. Maar scheiden is niet de job van je leven vinden. Het is niet omdat je plotseling in een confederale staat een ministaat bent dat er een oceaan tussen je in ligt.

The Lost Art of Listening
In The Lost Art of Listening citeert de Amerikaanse relatiepsycholoog Michael P. Nichols gesprekken met cliënten en tussen cliënten onderling. Allemaal hebben ze relatieproblemen. En het komt er telkens op neer dat de ene partner de andere wil veranderen.

Lukt niet, aldus Nichols. Varieer je gesprek, probeer eens een andere aanpak, probeer eens anders te luisteren, maar probeer niet je partner te veranderen. Nichols geeft tips en probeert de klager te laten zien hoe die zelf een deel van zijn of haar frustratie kan vermijden.

Hét uitgangspunt is dat een relatie iets is wat je samen hebt. Hetzelfde geldt voor de problemen en de misverstanden. Je bent net zo veel deel van de relatie als je deel bent van de problemen die je ervaart in je relatie. Het mooie aan Nichols boek is dat hij heldere – vaak confronterend – analyses maakt van hoe de betrokkenen elk hun deel hebben in een conflict en hoe ze dat conflict kunnen oplossen.

Hoe scheid je van jezelf?
Nichols is geen wonderdokter. Mensen blijven mensen. Cliënten geven er regelmatig de brui aan, nog voor ze volgens Nichols alles geprobeerd hebben. Zo’n scheiding lost alvast niets op. Je bent weg van elkaar, maar je gebrekkige manier van communiceren, je onvermogen om een bepaalde situatie te ontmijnen, daar zit je nog mee. En dat gaat je vroeg of laat weer parten spelen.

Maken we elkaar niet kapot door bij elkaar te blijven? Dat is, denk ik, een verkeerde vraag. We maken elkaar kapot door op zo met elkaar te blijven omgaan. Hoe ver we ook van elkaar verwijderd zijn, hoe hard we na een scheiding ook onze eigen weg gaan, we komen elkaar en onszelf hoe dan ook nog tegen.

Relatietherapie voor gemeenschappen
Of het met de Vlamingen en de Franstalingen net zo is? Dat moet de toekomst uitwijzen. Het is frappant hoeveel overeenkomsten het conflict tussen Franstaligen en Vlamingen vertoont met ruziënde cliënten uit Nichols boek. Zegt dat alles over hoe het verhaal zal aflopen? Je hebt mensen die geloven dat je de samenleving niet mag psychologiseren. Individuen reageren anders dan partijen, gemeenschappen. Maar wat symptomatisch is voor heel wat individuen wordt al snel symptomatisch voor de gemeenschap.

Het mooiste moment is een compliment
Hoe hard we het ook roepen, Vlamingen en Franstaligen kunnen niet scheiden van elkaar. We kunnen hoogstens wat zelfstandiger worden (kan nooit kwaad), afspraken maken over een betere taakverdeling in het huishouden, elkaar wat meer waarderen. Af en toe eens, nee, vaker elkaar een gemeend compliment geven. En het even gemeend aannemen. We zijn al kritisch genoeg. En behalve een regeringscrisis en wederzijds wantrouwen heeft het ons nog niets opgeleverd.

Niet dus. De man, die via een schoonmaakbedrijf bij de politie kwam werken, is herkend door twee inspecteurs en met vakantie gestuurd. "De ontslagprocedure is opgestart", zo stond er op deredactie.be te lezen. Aangezien de man een proefcontract heeft zal die wel niet veel om het lijf hebben.

Naïef? Zeker is dat als de gangster zichzelf wil zien als een slachtoffer van de samenleving, hij er alvast een dijk van een excuus heeft bijgekregen.

Eens een boef, altijd een boef. Kwestie van het zekere voor het onzekere te nemen.

(*) Voor alle duidelijkheid, die quote heb ik verzonnen.

Via

De krant kiest er dus voor om nog maar eens aan een rondje vingerwijzen te beginnen. Ook het commentaar van Guy Tegenbos die de Franstaligen de schuld geeft van het hele débacle sluit daarbij aan. En dat terwijl we net nood hebben aan een moment van bezinning.

Het getuigt van plat opportunisme en populisme. Van stemmingmakerij en stem-verslaving. Politici en journalisten. Ze zijn blijkbaar in hetzelfde bedje ziek.

Wat dit land nodig heeft, zijn politici die de moed hebben om tegen de heersende opinie van hun kiezers in te gaan in het belang van diezelfde kiezers. Dat geldt niet enkel voor het FN of de NV-A. Dat geldt voor alle betrokken politieke partijen.

Dat heeft niets te maken met een gebrek aan politiek pragmatisme of realiteitszin. Wie zegt dat de huidige toestand nu eenmaal de realiteit is en dat de crisis van ons land de realiteit aantoont dat we niet langer kunnen samenleven, die liegt.

De realiteit is maakbaar. Ze is voor haar verloop, en zeker op momenten als deze, afhankelijk van keuzes. Geen keuzes van groepen, maar van individuen. Het gebeurt maar zelden dat mensen zo nadrukkelijk de kans krijgen om zulke verregaande keuzes bewust te maken. Wie die kans en de bijbehorende verantwoordelijkheid krijgt, wordt geacht er wijs mee om te springen.

Hoe je dat doet? “Geef het goede voorbeeld”, drukte mijn moeder me op het hart. Terwijl ze eigenlijk bedoelde: als je de kans krijgt, maak dan de wereld zoals jij denkt dat hij goed is.

De politici van dit land, de politieke onderhandelaars, zij hebben als individuen een dergelijke kans gekregen. Zij kregen het mandaat om samen het land te maken zoals zij denken dat het goed is, voor alle burgers wel te verstaan.

Je zou verwachten dat ze er wijs mee zouden omspringen.

Laat ons hopen dat de volgende regering alvast meer verantwoordelijkheidszin en meer inzicht en visie aan de dag legt om andere keuzes te maken, moedige keuzes, misschien vandaag tegen de opinie van hun kiezers in, maar voor het welzijn van hun kiezers en voor diegenen die na hen komen.

Voor de toekomst dus. Daar kiest uiteindelijk iedereen voor.

Update 4: Het is ironisch, op het cynische af dat een partij als CD&V geen keuzes heeft durven maken tegen hun electoraat in. Nu, ruim een jaar na de verkiezingen, hebben ze niets bereikt, behalve dat hun electoraal kapitaal erop achteruit is gegaan. En dat zonder hun kiezers en zonder het land iets wezenlijks in de plaats te geven. De crisis daar gelaten. Of hetzelfde geldt voor de andere betrokken partijen valt nog te bezien.

Update 3: Het klinkt allemaal wat fascistoïde, dat kiezen tegen je kiezers in en voor het welzijn van je kiezers. Het Derde Rijk zou alle Duitsers bevoordelen, maar uiteindelijk was het een gruwelijke mythe die Hitler ter meerdere eer en glorie van zichzelf gecreëerd heeft, met alle gevolgen vandien. Idem voor Stalin en diens Russische rijk. Idem voor Mugabe en Zimbabwe. Maar de nuance is anders. Als de Belgische politici een moedige beslissing moeten nemen door voor een onderhandelde, creatieve en fundamenteel constructieve oplossing te kiezen (beeld je eens echt in hoe we als België een meerwaarde kunnen betekenen?), dan zijn dat beslissingen die vandaag slecht zouden zijn voor hun verkiezingsscore. Maar die verkiezingen lagen, als ze door waren gegaan, nog veraf. Er zou nog twee jaar geweest zijn om bezig te zijn met wat echt belangrijk is: dit land, deze samen-leving sterker te maken voor de toekomst.

Update 2: het enige waar zowel de pers als de betrokken partijen mee bezig zijn is de realiteit zo proberen te verwoorden tot blijkt dat de bal in het kamp 'van de ander lag' zodat 'zij' (die anderen dus) de volledige verantwoordelijkheid dragen voor het mislukken van de onderhandelingen. Wat een schrijnend gebrek aan zelfkennis. Wat een angstaanjagend gebrek aan inlevingsvermogen.

"Mais, plus fondamentalement, la formule imaginée par Yves Leterme a provoqué lundi une brutale crise de conscience politique au nord : dire « oui » à ses propositions et lui permettre de poursuivre ? Dire « non » et risquer de faire tomber le gouvernement fédéral ?" (uit: David Coppi & Véronique Lamquin, "Leterme a présenté sa démission au Roi", LeSoir.be, dinsdag 15 juli 00:39)

"De originele versie van de dialoog van deelstaat tot deelstaat kon misschien tot iets leiden. De misvormde versie leidt naar nergens. Dan maar de crisis. Die is niet goed voor het land maar het zijn de Franstalige partijen die ervoor verantwoordelijk zijn. (...) Ze wisten het." (uit: Guy Tegenbos, "Niet in staat zich te hervormen", De Standaard, dinsdag 15 juli)

Update 1: Uit een edito van Veronique Lamquin in LeSoir: "Or, la maison Belgique a besoin non pas d’un coup de peinture mais d’une rénovation en profondeur, sous peine d’être vouée à la destruction. L’urgence est là : les signes de délitement de l’édifice se multiplient. Les étages fédérés ne supportent plus le poids du toit fédéral. Alors que l’architecture de la Belgique est à ce point complexe qu’elle ne peut tenir debout sans le soutien de toutes ses composantes. Sur une base libre et volontaire. Le veulent-elles encore ? Sont-elles capables de s’entendre sur un nouvel aménagement intérieur, minimum vital d’une vie en commun ? Ces questions-là, cruciales, méritent une réponse. Honnête et franche, sans tabou, de la part de tous les intervenants. Un exercice de vérité sans cesse reporté. Une nouvelle fois repoussé, sans doute, ce 15 juillet. Une occasion manquée. Qui ne se représentera peut-être pas si souvent, avant qu’il ne soit trop tard. Aussi les acteurs politiques de 2008 seraient-ils bien inspirés d’ouvrir le débat sans attendre, à la rentrée. Parce que la prochaine échéance, celle de juin 2009, ne se contentera pas de faux-semblants." (bron: LeSoir, 13 juli 2008)

En zo gaat het maar door.

Ga zo maar door. Doorgaan. Minstens één keer per week werd door één van de vele hoofdrolspelers – of mensen die zich hoofdrolspeler waanden – in het politieke drama rond de regering Leterme het omgekeerde geopperd: dat het zo niet langer kon doorgaan.

Maar in tegenstelling tot al die boude uitspraken is alles wel degelijk gewoon zijn gangetje gegaan. Burgers werkten en vloekten. Het leven werd duurder. De bevolking armer. En de dames en heren van de Wetstraat maakten er ondertussen een bonje van.

We zullen doorgaan. Ook dat viel even zoveel keren te horen. Vooral dan uit de mond van een premier die – het getuigt bijna van een Middeleeuwse hoofsheid – zowaar bereid was om te sterven voor het vaderland. Al weet hij af en toe niet zo goed welk vaderland dat precies is.

Maar wat wordt het nu? Doorgaan, of niet doorgaan?

Ik kan geen politieke analyses maken. Daarvoor ken ik de politieke pragmatiek te weinig. Het strategische spel kan ik evenmin overzien. Maar als ik de voorspellingen die de politieke commentatoren en proffen vanochtend gaven naast de realiteit van vanavond leg, dan moet ik toch vaststellen dat ook zij er flink naast zaten.

Misschien – het zijn tenslotte ook maar mensen – hoopten zij ook dat de onderhandelaars zouden doorgaan om tot een onderhandelde oplossing te komen. Maar hoe kan dat als de grootste dwarsliggers hun hielen diep in het zand geboord bleven herhalen dat ook zij – zij het dwarsliggend – zouden volhouden tot het bittere eind?

Wat me frappeert is dat er vandaag zo veel kennis en zo veel wijsheid op deze aardbol voorhanden is als het op onderhandelen aankomt. Respectvol communiceren, constructief denken, er bestaan cursussen voor, er zijn handboeken en vooral, er lopen hier een pak ervaringsdeskundigen rond.

Waar zijn die psychologen en teamcoaches, die enablers en motivators, die diplomaten en communicatiespecialisten? Waar is in godsnaam de creativiteit gebleven? Wie heeft zich echt serieus out of the box gewaagd? Wie heeft de moed gehad, het doorzettingsvermogen en de branie?

Wij zijn een land van lafaards. Zware woorden, ik weet het. Maar wie van onze politici heeft de moed gehad om eens het verhaal te vertellen vanuit het standpunt van de ander? Wie heeft het aangedurfd om op die politieke toneel uit zijn of haar rol te vallen en misschien eens echt door de ogen van de ander te kijken? Wie heeft er in al die gesprekken echt geluisterd?

Creatief zijn is blijkbaar beperkt tot de Fabres, de De Keersmaeckers en de Dardennes van deze tijd. Creativiteit is iets voor kunstenaars én ondernemers én reclamejongens én boekhouders. Zolang het er maar niet toe doet. Want echte creativiteit en de openheid en de durf die die vereist daarvan hebben we de afgelopen maanden maar bitter weinig gezien.

In politiek heeft creativiteit geen plaats. Echte creativiteit en dus niet het vernuftig sleutelen aan wetsvoorstellen en goochelen met postjes en cijfers om iedereen en vooral jezelf te plezieren. Creativiteit met ballen. Creativiteit die ertoe doet.

Hier staan we dan. Op de rand van. Tja, van wat?

Wat gaan we nu doen? Zullen we doorgaan tot het bittere eind? Of geloven we echt dat het zo niet verder kan? En zijn we dan ook echt bereid om daar zelf iets aan te doen? Want de verantwoordelijkheid bij een ander leggen, daar boek je geen vooruitgang mee.

Wakker worden in een ander land. Balanceren op de rand van. Het is iets waar ik van droom. Het is een kans, een uitdaging. Ze ligt voor het grijpen.

Zie het als een aanmoediging. Nu moeten we het doen. Jij en ik. Vandaag. Creatief zijn. En het vooral gewoon doen. Van ons land ons land maken. Doorgaan. En samen leven.

Iets anders dan het anders doen kunnen we niet. Gelukkig maar.

in een samenleving maak je afspraken over wat mag en niet mag. een beetje democratische wetgever probeert er op die manier voor te zorgen dat iedereen zich zo vrij mogelijk kan ontplooien en dat iedereen er kan op rekenen dat hij gerespecteerd wordt. leef je die afspraken niet na, dan krijg je in het beste geval op je donder, in het slechtste geval word je gestraft.

merk je dat iemand zich tegenover jou niet aan de afspraken houdt, dan kun je met het wetboek in de hand naar de tegenpartij stappen en zeggen: kijk, we hebben afspraken gemaakt, die heb je niet nageleefd en dat moet je wel doen. je hebt me benadeeld op die en die manier en ik wil dat je het onrecht ongedaan maakt. of hoe eenvoudig rechtspraak kan zijn.

je moet al goed gek zijn om te beweren dat je zonder zo’n systeem van afspraken beter af zou zijn. welnu, ik ben liever goed gek dan dwaas.

niets menselijks is ons vreemd, dacht de xenofoob

wie schrijft die wetten? mensen. wie keurt die wetten goed? mensen. wie dwingt die wetten af? mensen.

wat betekent dat? gedragseconomen weten het al langer: als een mens kan zeuren, zal hij zeuren. niets menselijks is ons vreemd, dus waarom zou een wetgever onmenselijke wetten maken? waarom zou een wetgever een wetgeving schrijven die hem verbiedt om menselijk te zijn? waarom zou een parlement wetten goedkeuren die verbieden om menselijk te zijn? is het omdat ze een eed gezworen hebben, omdat ze verkozen zijn of omdat ze verantwoording moeten afleggen dat ze geen oogje toeknijpen voor hun eigen tekortkomingen?

verblindende goudkoorts

de gouden regel zegt: doe niet aan een ander wat je wil dat een ander niet aan jou doet. mooi, maar een mens is maar zo rechtvaardig als hij tegenover zichzelf kan verantwoorden. anders gezegd, de neiging om onszelf goed te praten, is groot en maakt ons blind. en omdat wetgevers en parlementairen ook maar mensen zijn geldt dat net zo goed voor hen.

de rechtspraak zou ons hiervan verlossen. daar zijn we blind in blijven geloven. wat moesten we anders? het resultaat is ernaar. wie in belgië zijn rechten wil afdwingen die moet al over veel tijd, energie en geld beschikken. wie in belgië gerespecteerd wil worden, moet gebruik maken van een reeks afspraken waar hij zelf niets van begrijpt. wie het het best kan uitleggen, die wint. daar heeft de rechtspraak ons gebracht.

schuldig verzuim

wie nu de handen in de lucht steekt en zegt dat we er niets aan kunnen doen, die pleegt schuldig verzuim. kort na de tweede wereldoorlog had theodor adorno al uitgevlooid dat een blind geloof in de rede tot gevaarlijke situaties kan leiden. hitler heeft een heel volk kunnen doen geloven dat zijn oorlogsmachine de enige manier was om rechtvaardigheid te brengen. de amerikanen doen vandaag net hetzelfde. ze geloven blind in het systeem dat volgens hen de democratie in stand houdt. en als dat systeem zegt dat je dan maar oorlog moet voeren, dan voer je oorlog.

maar er is geen systeem. er zijn in de eerste plaats mensen die gebruik maken van een systeem. het zijn mensen die andere mensen oorlog laten voeren om allerlei nobele en vooral minder nobele redenen. en wat je vandaag ziet is dat zelfs het meest onfeilbare democratische systeem menselijk misbruik niet heeft kunnen voorkomen. alsof de geschiedenis ons in ons gezicht uitlacht.

gedrag bepaalt de rechtspraak en niet omgekeerd

waarom zou dat dan met onze rechtspraak anders zijn? een rechtspraak die gegroeid is uit een parlement dat niet bestaat uit burgers die eerlijker zijn dan zichzelf, maar uit mensen die handelen uit opportunisme? mensen die niet willen geloven dat hun blinde geloof in onze huidige democratische en juridische instrumenten gevaarlijk is? hetzelfde geldt voor de mensen die het moeten handhaven en de mensen – wij dus – die er ons op beroepen. hoe de rechtspraak ons gedrag bepaalt hangt vooral af van hoe ons gedrag de rechtspraak bepaalt en niet omgekeerd.

een democratische fundamentalist of een fundamentalistische democraat

is er dan en alternatief denkbaar? geloof is leefbaar zolang het niet fundamentalistisch is. wij hebben schrik van het moslimfundamentalisme, maar we beseffen niet dat we door ons fundamentalistische geloof in de democratie net zo goed misdaden begaan. alleen kunnen we niet meer zien dat het misdaden zijn omdat ze perfect te verantwoorden zijn volgens onze rechtspraak. omdat ze tot stand gekomen zijn door de geijkte democratische procedures te volgen. maar wat belet een parlement om misdadige beslissingen te nemen als de beslissingen van dat parlement per definitie legitiem zijn? de burgers?

kijk naar hoe ons land in crisis verkeert. we hebben ons vastgereden in weldenkendheid. om ons land uit het slop te trekken moeten er nieuwe denkers en doeners op staan. mensen die de macht én de moed hebben om een alternatief te denken tegen onze democratische dogma’s in. deze tekst biedt dus geen pasklaar antwoord. het is wel een oproep om dingen in vraag te stellen waarvan we het onszelf bijna verboden hebben om ze in vraag te stellen. en die vrijheid wil en kan ik niet opgeven.

verklaar me dus gerust goed gek. maar voor dwaas zal ik alvast nooit versleten worden.

Is dat geen blauwdruk van doeltreffende ideologiekritiek, niet alleen in gevallen van ‘totalitaire’ censuur, maar wellicht nog meer in de geraffineerdere gevallen van liberale censuur? Je begint met te zeggen dat je alle vrijheid hebt die je wilt, dan voeg je daar enkel aan toe dat het enige wat ontbreekt ‘rode inkt’ is: we ‘voelen ons vrij’ omdat we niet over de taal beschikken om onze onvrijheid uit te drukken. Wat het gemis aan rode inkt duidelijk maakt, is dat de belangrijkste woorden om het huidige conflict te benoemen – ‘oorlog tegen het terrorisme’, ‘democratie en vrijheid’, ‘mensenrechten’ enzovoort – allemaal valse woorden zijn, die ons beeld van de situatie mystificeren in plaats van dat ze het ons mogelijk maken haar te doordenken. In die zin dragen onze ‘vrijheden’ zelf eraan bij, onze dieper liggende onvrijheid te maskeren en in stand te houden. Zo’n kleine honderd jaar geleden bracht Gilbert Keith Chesterton, met zijn nadruk op het aanvaarden van een vast dogma als voorwaarde voor (het eisen van) van werkelijke vrijheid, heel helder het antidemocratische potentieel van het principe van vrijheid van denken zelf aan het licht:

In het algemeen kunnen we zeggen dat vrijheid van denken de beste waarborg tegen vrijheid is. In termen van deze tijd: de bevrijding van de geest van de slaaf is de beste manier om de bevrijding van de slaaf te voorkomen. Leer hem piekeren over de vraag of hij vrij wil zijn, en hij zal zich niet bevrijden.

Geldt dit niet met nadruk voor onze ‘postmoderne’ tijd, met zijn vrijheid om te deconstrueren, te twijfelen en zich te distantiëren? We moeten niet vergeten dat Chesterton precies hetzelfde stelt als Kant in zijn ‘Wat is Verlichting?’: ‘Denk zo veel en zo vrij als je wilt, maar gehoorzaam!’ Het enige verschil is dat Chesterton specifieker is en de impliciete paradox in Kants redenering blootlegt: vrijheid van denken ondermijnt de feitelijke sociale onderworpenheid niet, ze versterkt haar juist. Het oude devies ‘Denk niet, gehoorzaam!’, waar Kant op reageert, werkt averechts: het kweekt in feite rebellie; de enige manier om sociale onderworpenheid te waarborgen is door middel van vrijheid van denken. Chesterton denkt ook logisch genoeg om de andere kant van Kants devies op te merken: de strijd voor vrijheid heeft een onomstotelijk dogma nodig.

In een klassieke tekst uit een Hollywood-screwball comedy vraagt het meisje aan haar vriendje: ‘Wil je met me trouwen?’ ‘Nee!’ ‘Hou op met de vraag te ontwijken! Geef een eerlijk antwoord!’ in zekere zin klopt de achterliggende redenering: het voor het meisje enige aanvaardbare antwoord is ‘Ja!’, zodat alle andere antwoorden, ook een ondubbelzinnig ‘Nee!’, als ontwijking gelden. De achterliggende logica is natuurlijk de afgedwongen keuze: je bent vrij om te kiezen op voorwaarde dat je de juiste keuze maakt. […] En geldt hetzelfde vandaag niet voor de keuze ‘democratie of fundamentalisme’? Is het binnen de bepalingen van deze keuze eenvoudigweg niet onmogelijk om voor ‘fundamentalisme’ te kiezen? Problematisch aan de manier waarop de heersende ideologie ons deze keuze opdringt is niet ‘fundamentalisme’, maar eerder democratie zelf: alsof het enige alternatief voor ‘fundamentalisme’ het politieke stelsel van liberale parlementaire democratie is".

Slavoj Žižek, in: Welkom in de woestijn van de werkelijkheid, SUN, Amsterdam, 2005, pp 7-9.

1 is bedrijfsjurist, een ander echtscheidingsadvocaat, de derde verkoopt medicijnen, de vierde zit in het vastgoed, de vijfde bouwt schepen, de zesde probeert Becel nog beter op de markt te zetten en de zevende doet de marketing rond ventilatie-roosters. 

Zowaar een mooie dwarsdoorsnede van de 10 % Nederlanders die een HBO of universitaire studie hebben afgerond. En wat houdt deze groep mannen nu bezig? 

 Vriendinnen worden getrouwd, trouwringen na lang wikken en wegen uitgekozen, auto’s aangeschaft en weer ingeruild, huizen gekocht, baby’s doen hun intrede en zo nu en dan dient een top-vakantie zich aan.Stuk voor stuk zijn het goede gasten en harde werkers, maar de laatste tijd dringt de zangregel ‘Is dit alles’ van Doe Maar zich op.

Zoals altijd als iets in de kop zit, komt het ergens terug. Bij het lezen van de Den Uyl-biografie werd ik getroffen door een dagboekaantekening die hij maakte.Het was midden in de Tweede Wereldoorlog. Een tijd van uitersten en belangrijke keuzen, maar Den Uyl portreteerde zijn hoogopgeleide generatie-genoten als volgt;

“ Maar hij is een nul als hij iets moet betogen, want hij heeft überhaupt geen ideeën, die verder reiken dan collegedictaat en stamtafel, hij heeft de wereldbeschouwing van zijn vader, want hij wil voor alles rust, hij glijdt niet uit ter linker of ter rechterzij, want hij interesseert zich niet voor politiek, hij is ongelukkig als hij zakt voor een examen, hij is meest tevreden.Ja natuurlijk dat bestaan heeft zijn voordelen, hij weet zich te gedragen in de koffiepauze, maar God, mijn God wat een gebrek aan verdieping, intensiteit, perspectief, leven.”  

Woorden die aan actualiteit nog niets hebben ingeboet. Als de denkende elite van de samenleving tijdens de sobere studentenjaren van Den Uyl al niet overliep van idealen laat staan hoe het dan is gesteld met de huidige bovenlaag levend in Nederland Luilekkerland.

Vroeg gisteravond aan 1 van mijn disgenoten wat hij de laatste keer had gestemd.Balkenende zei hij. “Geen hypotheek-renteafrek en lekker streng tegenover asielzoekers”. Zo krijgt elke generatie de regering die zij verdient.We eten rustig verder. De magen zijn gevuld.

Het is best gezellig, maar de leegte begint te storen.

De Stichting Stem Rita bestaat nog maar kon bij het verschijnen van het jaarverslag 2006 nog geen cijfers overleggen.

 Een andere VVD-splijtzwam komt ook naar voren in het schijnbaar saaie financiële jaarverslag. Schijnbaar. Want hier staat dat de subsidie voor de Groep Geert Wilders over 2005 en 2006 wettelijk toekomt aan de VVD, omdat Wilders geen subsidie heeft aangevraagd.  En dan volgt schoon boekhoudersproza.  Het VVD-hoofdbestuur heeft besloten deze subsidie terug te laten vloeien aan de Rijksoverheid.Ze kijken wel twee keer uit om zich aan dat Wilders-potje te branden! Alle partijen hebben een financieel jaarverslag en maken dat openbaar. Behalve de Partij voor de Vrijheid van Wilders.Hij krijgt geen subsidie dus hoeft Wilders ook geen duidelijkheid te verschaffen over bijvoorbeeld giften en sponsering die zijn partij van bedrijven en particulieren ontvangt.  Nog even gebeld naar de PVV met de vraag of ik de penningmeester kon spreken.Penningmeester?? De voorlichter kon niet zeggen wie dat was en mocht deze persoon bestaan dan kreeg ik hem of haar ook niet aan de lijn.Het onder de pet houden van de geldschieters van zijn partij is Wilders blijkbaar letterlijk meer waard dan subsidie van het rijk.De bijbehorende verplichting tot het openbaar maken van de boekhouding kan Wilders missen als kiespijn. Iedereen is gek op lijstjes dus ter aflsluiting van mijn financielle feuilleton de top 4 van de rijkste politieke partijen van Nederland. Op nummer 1 de VVD. Op 2 het CDA. Goede derde is de SP En op de vierde plaats staat de Partij van de Arbeid. En ja. Ik had ook meer willen vertellen over de spaarpot van Wilders. Maar dat varken blijft vooralsnog op slot.                       

Om even terug te denken aan de goeie tijd, hieronder 2 nummers uit die debuutplaat van Billy Talent:

Vanaf 02.08 min barst er een gitaarsolo los die zo lekker over de akkoorden rolt dat ik er de eerste 2 minuten volledig voor over heb; doorspoelen is eigenlijk not done want het is dankzij die twee lange minuten dat het juist zo goed is, vooral die 'hey' als aankondiging van de herhaling; 't is een soort bevestiging, zo iets van 'ja, je hebt gelijk, we spelen hem nog eens, wees gerust'.

Wat een perfect evenwicht tussen energie en emotie, tussen strakheid/scherpe hoeken en melodie..