‘Competent blijven werken in latere loopbaanfasen’ is de titel van het proefschrift waarop Isolde van Roekel-Kolkhuis Tanke op 9 juni promoveerde. Mooi getimed zou ik zeggen, nu de discussie over het langer doorwerken en optrekken van de pensioenleeftijd door de commissie Bakker verder aangezwengeld is. Door demografische ontwikkelingen krijgen organisaties steeds meer te maken met oudere werknemers in hun personeelsbestand. Van Roekel zocht naar een antwoord op de vraag hoe je oudere werknemers niet alleen langer kunt laten werken, maar hoe ze daarnaast ook een zinnige bijdrage kunnen leveren. Onder dit laatste verstaat ze dat oudere werknemers ook bijdragen aan de vernieuwingen in een organisatie. Om competent te blijven is het niet handig om de oudere werknemer te ontzien. Het helpt niet om werknemers alleen maar die dingen te laten doen waar ze goed in zijn. Deze versmalling leidt tot problemen en beperkte inzet als de werkomstandigheden veranderen. Van Roekel pleit voor lerende werkomgevingen die verlangen dat er vanuit de dagelijkse activiteiten grenzen verlegd worden. Ik vind het een prachtige aanbeveling die ook aan jongere werknemers de mogelijkheid biedt competent te blijven. En daar wordt iedereen beter van.

Ook de kwaliteitsachteruitgang onder docenten wordt gememoreerd. Heel herkenbaar. Het volgende is volgens mij exemplarisch voor velen in het mbo. Ik citeer letterlijk uit een van de teamplannen 2007-2008 (ja ja, ze waren er vroeg bij) uit onze afdeling:

Competentiegericht leren

In lesjaar 2007-2008 gaan we competentiegericht leren ontwikkelen.

In lesjaar 2008-2009 voeren we dit in.

Voor het invoeren competentie gericht onderwijs zal het hele team scholing en sturing nodig hebben.

Het ontwikkelen van competentie gericht lesmateriaal zal een belangrijk onderdeel zijn.

Daar zal veel tijd ingestoken moeten gaan worden.

Op mijn vraag over een activiteitenplan en mijlpalen moet ik nog antwoord krijgen. Het resultaat? Dit jaar is de club uiteengegaan in subgroepjes, die vervolgens nooit meer samen zijn gekomen. Subgroepje portfolio, geen contact met onderwijsprogrammering, buigt zich alleen over de vraag of het een twee-, vier- of drieëntwintigrings map moet worden en daarnaast over de kleur en de hoeveelheid tabbladen. Wie de eigenaar van die map ging worden, was nog niet over nagedacht (stand van zaken 30 mei 2008). En van zo’n club moet volgens AOB-bestuurder Steenhart het antwoord komen op de vraag: “Op opleidingsniveau moet de beslissing bij het team van docenten liggen. Hoe gaan we het onderwijs vormgeven en wanneer zijn we er klaar voor?” Ik voorspel dat er überhaupt geen antwoord komt. En managers maar roepen dat iedereen zo hard werkt. Maar de hele dag sjouwen met zandzakken zorgt er echt niet voor dat ’s avonds de lekke band van je fiets geplakt is. Laat iedereen nu eens echt werk maken van de wet BIO, dat schept in ieder geval de mogelijkheden dat er op termijn fatsoenlijk onderwijs verzorgd wordt in het mbo.

Op de site van MBO2010 staat het bericht dat de staatsecretaris de invoering van cgo langs een meetlatje heeft gelegd. Het is het meetlatje, toetsingskader genoemd, dat de commissie Dijsselbloem opgesteld heeft. In een brief aan de Tweede Kamer wordt toegelicht op welke gronden de invoering voldoet aan de gestelde normen. Interessante lectuur, vooral de passage over draagvlak. De norm: Er is voldoende draagvlak onder alle betrokkenen maar in ieder geval onder de professionals die de vernieuwing in de praktijk moeten brengen. Een deel van de toelichting:

 ‘Uit diverse onderzoeken blijkt dat een groot deel van de betrokkenen een meer op competenties gericht beroepsonderwijs van harte ondersteunt. Studenten zijn te spreken over de aandacht voor praktijkleren en steunen de modernisering van hun opleidingen (de Balansschool). Ook docenten zien – met behoud van verwerven van kennis en vaardigheden – de noodzaak het onderwijs competentiegericht te maken (Tijd van verandering).’

Nu denk ik niet dat je het begrip voldoende moet kwantificeren, maar als ik om me heen kijk hoor ik toch echt het gros ja zeggen maar zie ik ze nee doen als het gaat om cgo. Maar ja, de werkelijkheid van een gelovige en een ongelovige is al eeuwen een verschillende. Daar heeft zelfs Descartes geen verandering in kunnen brengen.

Nee, het is geen scheldwoord. Ik kwam dit woord een paar jaar geleden voor het eerst tegen in een aanvraagprocedure voor een project in een van de nieuwe EU landen uit het voormalig oostblok. Het is het vervolg op een zaadje planten en het betekent zoiets als delen van opgedane kennis, verspreiden van informatie. Olievlekwerking zeg maar. Dit woord schoot mij afgelopen vrijdag te binnen toen we als gastpresentator aanwezig waren bij de ICT Meesters bij het ROC van Amsterdam. We hebben daar onze presentatie van Dé IT-conferentie gegeven. De ICT Meesters is een soort mini it-conferentie, met als doel zoveel mogelijk medewerkers te laten delen in de kennis en ervaringen die opgedaan zijn binnen de organisatie. Ook hier dezelfde sfeer als in Maastricht: bevlogen presentatoren en geïnteresseerde toehoorders. Maar ook hier hetzelfde als wat ik bij mijn eigen club  ervaar: eigenlijk veel te weinig toehoorders. Aan het belang van het onderwerp kan het niet liggen, zoveel bleek wel uit de inleiding van de informatiemanager van het roc. Waarom slagen we er niet in de grote massa van onze collega’s te bereiken? Of moeten we maar gewoon vaststellen dat ze niet over de juiste competenties beschikken om hun eigen leervraag te stellen? Voordat je kunt dissemineren moet er eerst geïnsemineerd worden. Blijkbaar beschikken veel van mijn collega’s over hectares dorre grond.

Deze week een spetterende workshop gevolgd over het gebruik van de CEF standaarden in het mbo. Voor wie het niet weet: CEF staat voor Common European Framework of Reference for Languages en wordt ook wel ERK, Europees Referentiekader, genoemd. Het gaat dus over het talenonderwijs, zowel mvt als NT. Franke Teunisse van Bureau ICE (nee, ik heb geen aandelen en wordt voor deze vermelding ook niet betaald) heeft in ieder geval mij bijgebracht waar die taalniveaus, a1 t/m c2, nu wel voor staan. Maar, veel belangrijker: ik werd op niet zachtzinnige wijze geconfronteerd met het verschil in taalniveau van mijn lesmateriaal, en waarschijnlijk ook mijn spreken, en het niveau dat mijn gemiddelde cursist heeft. Redelijk schokkend. Het heeft mij een paar dingen geleerd. Ten eerste dat ik na zoveel jaar onderwijs op dit gebied dus gewoon weer opnieuw kan beginnen. Ten tweede dat iedereen die roept dat je het beste NT en mvt zo volledig mogelijk moet integreren in de ‘vakleer’ niet weet waar hij over praat. Taalonderwijs vereist op nogal wat onderdelen behoorlijk wat vakkennis die bij de gemiddelde beroepsvakken docent absoluut niet aanwezig is. Ten derde dat de eisen die nu aan het mbo gesteld worden niet haalbaar zijn binnen de bestaande formatie, zo ze al haalbaar zijn (zie mijn eerdere post hierover). Wie gaat dat betalen?

Bij de workshop waren, behoudens mijzelf, geen vakdocenten aanwezig. Ondanks die kreet van integreren. Ze weten echt niet waar ze over praten.

Jeroen Dijsselbloem heeft zaterdag in een toelichting op zijn rapport gezegd dat hij geen voorstander is van het terugdraaien van fusies. Bron Het zou te ingewikkeld en te frustrerend zijn. Toch geven hij en zijn partijgenoot Staf Depla impliciet aan dat de ontstane megascholen wel eens buiten de menselijke maat vallen. Zien we nu gebeuren waar ik al eerder voor vreesde? Is de angst om te sturen in het Haagse geslopen? Het is geen schande om terug te komen op eerder genomen besluiten, sterker nog, de cie. Dijsselbloem is het levende voorbeeld van het reflectief vermogen van het parlement. Ik pleit hier ook niet voor het ontvlechten van de reeds gevormde roc's, maar een wat steviger standpunt t.a.v. de vorming van het roc van Nederland mag je van de voorzitter van een dergelijke cie. toch wel verwachten.

Wat opvalt in de berichtgeving is het feit dat er alleen over de gevolgen voor het vwo gesproken wordt. Wat het gevolg is voor andere schooltypes van het feit dat meisjes op school beter presteren dan jongens, blijft onbelicht. Kijk ik om me heen, dan zie ik nog weinig vrouwelijke collega’s, zeker als het gaat om de beroepsgerichte vakken. Uitzondering vormen de talen. Ook de samenstelling van de bevolking van mijn klassen is niet zo veel veranderd ten opzichte van 20 jaar geleden. Navraag bij de sector techniek (auto’s, bouw e.d.) levert hetzelfde beeld op: meisjes volgen incidenteel zo’n opleiding. Het verbaast mij dat in de discussie alleen verwezen wordt naar de sexe van de persoon die voor de klas staat, alsof sociaal-economische oorzaken geen rol zouden spelen. Toen ik van de MULO afkwam, werd dat nog gezien als eindonderwijs. De meisjes gingen naar kantoor of trouwden, de jongens gingen naar kantoor of trouwden. Dat was gewoon zo. Een enkeling ging 'verder leren'. Gelukkig zijn de tijden veranderd. En dat meisjes de mogelijkheden beter benutten, kun je hen niet kwalijk nemen. Daarnaast is het wat kort door de bocht van de redactie van NRC om de schuld van de ontstane kloof tussen jongens en meisjes alleen bij het onderwijs neer te leggen en vervolgens van datzelfde onderwijs te verlangen de oplossing te geven.