Meer dan dertig liefhebbers van spontane gistingsbieren en Cantillon in het bijzonder schoven aan voor een proeverij van oude en nieuwe bieren van de brouwerij uit Anderlecht.  Voor de spotprijs van een luttele euro (niet-leden van de Heikantse Bierliefhebbers betaalden slechts € 2,00) kon je genieten van een twintigtal verschillende soorten of jaargangen: Oude Geuze, Oude Kriek, Framboos en andere pareltjes, allen op flessen van 75 cl. en vaak uit de persoonlijke collectie van HBL-voorzitter Fons Minne.  Uit mijn proefnotities blijkt dat de bieren erg verschillend zijn naargelang de generatie (1981, begin jaren 90 en 2007).

Cantillon Geuze, botteldatum 1981
Een helder goudamber bier zonder schuim heeft een wat muffig, zurig aroma met lichte connotaties van caramel, hout en cognac.  De smaak is zuur en een licht wrang.  Hout blijft hangen.  De nasmaak vloeit lang uit, maar nieuwe smaakelementen blijven uit.  Het bier plakt ietwat in de wangen.  Het bier is mooi bewaard, alleen de frisheid is wat weg.

Cantillon Geuze, botteldatum 1993
Donkerblond en troebel met een dun schuim dat in eilandjes samentrekt.  Opmerkelijk fruitig in de neus, maar ook stoffig.  De smaak kunnen we omschrijven als zerp met een beetje tanine en op de tong een mespunt boter.  Het bier trekt de mond droog.  De nasmaak brengt niets nieuws en blijft aardig hangen.  Mooi geëvolueerd tot een mooie, vrij complexe en bovenal interessante ervaring.

Cantillon Geuze, botteldatum 2007
Het bier kleurt geelblond en is licht troebel.  Slechts een zeer weinig, wat wandklevend schuim.  De neus is wat gistig en we ontwaren aroma's van vanille, citrus (pompelmoes) en wat jonge hop.  De smaak is zurig die bruusk uitmondt in een stevig zure nasmaak.  Zelfs wat azijnzurig.  Het bier mist wat harmonie tussen smaak en nasmaak.

Cantillon Framboos, botteldatum 1981
Een overvloedig schuim deemstert vrij vlug weg tot een dun laagje boven een amberkleurig bier.  Framboos en kers in de fruitige neus met een zoetig karakter als van confituur.  Een licht zuurtje komt opzetten.  De smaak is licht zurig, zoetig met impressies van fruit (niet noodzakelijk framboos) en een beetje taninne.  Het bier vloeit uit.  Het bier presenteert nog vrij veel fruit voor die ouderdom.  Sommige flessen van dit jaar hadden een totaal andere gedaante: zuriger, likeur.

Cantillon Framboos, botteldatum 1991
Een licht amber bier draagt een weinig schuim, samengetrokken in eilandjes.  Het fruitige aroma wordt georkestreerd door vanille en een lichte zurigheid.  De smaak is zuur met wat achterliggend fruit, vooreerst moeilijk definieerbaar, maar stilaan wat duidelijker framboos.  Het mondgevoel is opvallend droog.  De smaak blijft hangen, maar brengt niets nieuws.  Een lichte fruitsmaak is in dit bier nog vaag aanwezig, maar het staat dichtbij de roots: bijna geuze-lambik.

Cantillon Framboos, botteldatum 2007
Een weinig schuim boven een oranjerood amberkleurig bier.  Fruitig met impressies van jong rood fruit, hoppige toetsen en citrus (pompelmoes).  De smaak is zacht zoetig en zurig met een beetje tanine op de achtergrond.  Een fris bier dat uitvloeit in een lichte bitterheid.

Cantillon Kriek, botteldatum 1981
Het weinige schuim dat verschijnt, verdwijnt vliegensvlug.  Een amberkleurig bier geurt sterk naar krieken, vanille (kriekenpit) en wat hout.  Als fruitig, zoetig en licht zurig omschrijven we de smaak.  In de nasmaak wordt de zurigheid wat scherper en we ontwaren een lichte wrangheid.  Dit bier is nog heel aangenaam drinkbaar.  De kriekensmaak is nog levendig aanwezig.

Cantillon Kriek, botteldatum 1994
Het bier oogt donker amber tot zelfs licht kastanjebruin. Een matig schuim verdwijnt snel tot een dun laagje en trekt net als zijn generatiegenoten samen tot een eiland.  Een zacht aroma van krieken wordt vergezeld van kriekenpit en vanille.  Een zoetige en zacht zurige smaak evolueert naar zuur om dan weer langzaam uit te doven in de nasmaak.  Mooi evenwichtige Kriek.

Cantillon Kriek, botteldatum 2007
Schuimloos en rood amber geurt deze lambik hoppig en fruitig met een aroma van een weinig krieken en zacht kriekenpit.  Het bier laveert doorheen een beetje zoet, een weinig zuur en een lichte bitterheid om daarna zurigbitterig uit te vloeien.

Vonck, aangekocht juli 1992
Een weinig wandklevend schuim kleeft aan een troebel geelblond bier.  Het aroma is wat muf en zurig met toetsen van hout en hop.  De smaak is zurig tot zuur en vloeit uit in een wrange bitterige nasmaak.  De zuur-bitter balans is erg aangenaam.

De Dolle Proevers Kersen, aangekocht juli 1992
Een donker amber bier met rode gloed draagt een weinig wandklevend schuim.  Een fruitig aroma met licht gebrande kandij.  Doet me wat denken aan het suikerlaagje van crème brûlée.  Kersen zijn nog vaag aanwezig, waarneming van kersenschil.  De smaak is zoetig fruitig en wrangzurig.  De finish is zuur.  Erg interessante ervaring.

Waren o.a. ook nog te proeven: Grand Cru Bruocsella, Vigneronne en Lamvinus in twee jaargangen, Mozart, Brabantia, Cantillon 50°N-4°E, ...

Het perfecte verwenarrangement is er één waarbij al jouw zintuigen geprikkeld worden. Eén waarbij je ogen overweldigd worden door schoonheid, waarbij je tong gestreeld wordt, waarbij de zomer in je hoofd gonst, liefde in je hart bonkt en het geluk door je oren suist.  Dat ultieme genot zou wel eens een 3 Fonteinen Oude Kriek van Schaerbeekse Krieken kunnen zijn.

Jonge lambik van ongeveer 1 jaar en gerijpt op houten vaten wordt hier vakkundig gemengd met 35% Schaarbeekse Krieken.  Gedurende 5 maanden macereren de vruchten in de lambik en geven ze hun smaak en hun kleur vrij.  De suikers doen het bier opnieuw gisten.  Nadat het bier afgepompt is, laat men het nog 3 weken rusten op inox tanks.  Na de botteling op champagneflessen rijpt het bier nog gedurende 6 maanden.  Het toevoegen van zoet- of smaakstoffen tijdens het proces is uiteraard uit den boze !

Het bier kleurt Bordeaux paars in het glas met een luchtig rozig schuim dat snel verdwijnt.  De eerste indrukken zijn rode vruchten en kriek, kriekenpitten, boterzacht, licht zoetig en zurig.  De volle kriekensmaak is zurig tot zuur met een licht rinse nasmaak die de krieken slechts met mondjesmaat uit de smaakherinnering laat verdwijnen.

"In de Kriek worre de krieken nog niet weggeskammoteid"

- "Faro en Lambiek" door Jan de Wilde -

Na alweer een leuke werkweek spraken Linty en ik, beiden werkend in het Brusselse, vorige week vrijdag af in Restaurant 3 Fonteinen in Beersel.  We genoten er van een appelzurige lambik van 3 Fonteinen als aperitief, gevolgd door enerzijds 'Kalkoen Tijl Uilenspiegel' en anderzijds 'Parelhoen met kriek', als vanzelfsprekend begeleid met een goed glas 3 Fonteinen Oude Geuze.

Met een goedgevulde maag trokken we daarna richting Lembeek naar café De Kring, thuishaven van de Lambikstoempers.  In dit volkscafé presenteren Guy en Lydya een aardige bierlijst van een 80-tal bieren met het gamma van brouwerij Boon en lekkernijen als Malheur, Quintine, XX-Bitter, ... In het bovenzaaltje van dit café mocht Jef van den Steen ons andermaal begeesteren met zijn onovertroffen welbespraaktheid en zijn bodemloos vat bierkennis.  Lambik, faro, kriek en geuze waren dit keer de helden in Jef's verhalen.

Jef verweeft zijn passie voor bier en geschiedenis.  In zijn betoog vertelt hij over de intrede van de tarwe.  Brouwers probeerden reeds voor 1420 een percentage tarwe, een hoogwaardig en duur graan, in het brouwproces te gebruiken om de kwaliteit van hun bieren te verbeteren.  Hertog Jan IV verplichtte het percentage tarwe op te drijven: betere kwaliteit betekent meer inkomsten aan accijnzen.  Zo ontstonden de Brabantse tarwebieren met de witbieren enerzijds, de lambikbieren anderzijds.

Tot 1880 vond je in elk Brussels café twee soorten bier: lambik en faro.  Lambik, bier van de eerste spoeling was straffer, maar ook duurder dan faro, bier van de tweede spoeling.  Soms werden ze 'Half en half' gedronken of lengde men de duurdere lambik aan met water: sjamoes.  Tot slot was er ook nog de meerts, een plat tafelbier.

De economische crisis, Wereldoorlog I en de opkomst van nieuwe biertypes deed de populariteit van de lambikbieren zienderogen dalen.  Gelukkig waren er nog de boeren, die bier nodig hadden om hun knechten tevreden te stellen, om het bier in leven te houden.  Het is een mirakel dat spontane gistingsbieren nog bestaan.

Jef ging onverdroten voort over de geschiedenis van de benamingen, het ontstaan van de geuze en de fruitbieren, de opkomst van de geuzestekers, ...  Als je de kans hebt, woon dan eens een sprekersavond van Jef van den Steen bij (try before you die ...) en koop zeker zijn boek 'Geuze en kriek, de champagne onder de bieren'.

Wat ik wel nog kwijtwil, is dat de kwaliteit van onze spontane gistingsbieren nooit beter was dan de laatste tien jaar (terug naar de bron).  De Europese bescherming van dit nobel product en de strenge regelgeving hieromtrent, hebben de kwaliteit gevoelig opgekrikt.  De verkoop van de spontane gistingsbieren zit mede daardoor duidelijk in de lift, niet langer alleen in het buitenland, maar nu ook in ons eigen landje.  Voor de brouwerijen wordt een goede Oude Geuze of Oude Kriek een onmisbaar visitekaartje als bewijs van kwaliteit: Mort Subite, Lindemans en binnenkort ook De Troch brengen opnieuw een Oude Kriek op de markt.

Er werd niet alleen aandachtig geluisterd; er werd ook geproefd.  Een malse lichtzurige Lambik Boon werd gevolgd door een te kandijzoete Boon Faro.  Geuze van Hanssens en 3 Fonteinen streelden onze tong.  Mort Subite Oude Kriek moest zeker niet onderdoen.  Voor deze kriek gebruikt men twee soorten krieken: Gorsem (smaak) en Kelleriis (kleur) om alzo de kwaliteit van de zeldzame Schaarbeekse Krieken te benaderen.  Lindemans Cuvée René Kriek mag bestempeld worden als een goede 'instapkriek'.

Geuze en kriek, de champagne onder de bieren
Jef van den Steen
Uitgeverij Davidsfonds
ISBN 90-5826-410-6

Café De Kring
Steven de Waelplein 15
1502 Lembeek
Open vanaf 10:00 uur, gesloten op maandag.